ယခင္ Post မွ အဆက္....
မဂၢင္ (၈)ပါး က်င့္မည္ဆုိလ်င္ ေရွးဦးစြာ သမၼာဒိ႒ိျဖစ္ေအာင္ က်င့္ၾကံရေပမည္။ သမၼာဒိ႒ိျဖစ္လ်င္ ေနာက္မွ ၾကံျခင္း၊ ေျပာျခင္း၊ ျပဳျခင္း….စေသာ မဂၢင္တုိ႔သည္ မွန္ကန္သြားသည္ခ်ည္းျဖစ္ေပမည္။
ေလာကဥပမာအတုိင္းဆုိလ်င္…
မီးရထားတစ္စင္း၌ ေခါင္းတြဲကသာ သံလမ္းေပၚ မွန္မွန္သြားေနလ်င္ ေနာက္ကလုိက္ေသာ ေနာက္တြဲတုိ႔သည္ မွန္မွန္ လုိက္ေနၾကေပမည္။ ေခါင္းတြဲသာ ထုိးက်သြားသည္ႏွင့္ ေနာက္တြဲမ်ား အကုန္ ေဖာက္လႊဲ ေဖာက္ျပန္ ပ်က္စီးကုန္မည္သာ ျဖစ္ေပသည္။
ထုိ႕အတူပင္ မဂၢင္ႏွင့္ ပက္သက္လ်င္လည္း ဒိ႒ိဆုိေသာ အျမင္မွန္ဖုိ႔ရာ ေရွးဦးစြာ အေရးၾကီးေပသည္။ အျမင္မွားလ်င္ အၾကံလည္း မွား၊ အေျပာလည္း မွား၊ အလုပ္လည္း မွား၊ အသက္ေမြးမႈလည္း မွား..စသျဖင့္ အကုန္မွား၍ မိစၧာမဂၢင္မ်ား ေနာက္ကလုိက္ေပလိမ့္မည္။
ထုိ႕ေၾကာင့္ ဓမၼစၾကာျဖင့္ သမၼာဒိ႒ိျဖစ္ေအာင္ ႏွလုံးသြင္း ဆင္ျခင္ရေပမည္။ ယခင္ Post ၌ ေဖာ္ျပခဲ့ေသာ သစၥာ (၄)ပါးျပ ပါဠိစာပုိဒ္တုိ႔သည္ အလုပ္လုပ္ဖုိ႔ရန္ ျဖစ္၏။ သမၼာဒိ႒ိ မဂၢင္ရဖုိ႔ရန္ျဖစ္၏။ ႏွလုံးသြင္းရန္ ျဖစ္ေပသည္။
သမၼာဒိ႒ိရဖုိ႔အတြက္ ဂရုစုိက္ရန္ ျမတ္ဗုဒၶက..ထုိသစၥာ (၄)ပါးျပ ပါဠိစာ(၄)ပုိဒ္ကုိ ေဟာေတာ္မူခဲ့ျခင္းျဖစ္၏။
ဓမၼစၾကာ၏ ေနာက္နားစာပုိဒ္တုိ႔ျဖစ္ေသာ ပဥၥ၀ဂၢီ (၅)ပါးတုိ႔ တရားကုိ အားရေက်နပ္ၾကပုံ၊ အရွင္ေကာ႑ည တရားထူးရပုံ၊ နတ္ျဗဟၼာတုိ႔ ေကာင္းခ်ီးေပး ေၾကြးေၾကာ္ၾကပုံ စေသာ…. စာပုိဒ္တုိ႔သည္ သစၥာကမၼ႒ာန္း အတြက္မဟုတ္ေပ။
ျမတ္ဗုဒၶ ႏွင့္ ပဥၥ၀ဂၢီ (၅)ပါးတုိ႔ ဓမၼထမင္းပြဲ ေကာင္းစြာ ဘုန္းေပးၾကပုံကုိ အကြ်ႏု္ပ္တုိ႔ ေဘးကၾကည့္ေနသူတုိ႔ အားက် ၾကည္ညိဳၾကဖုိ႔ရန္ပင္ ျဖစ္၏။
ကြ်ႏု္ပ္တုိ႔ အဖုိ႔မွာ ဓမၼစၾကာ ေဒသနာတခုလုံးမွ ထုတ္၍ယူလ်င္ ထုိ သစၥာ (၄)ပါးျပ ပါဠိ(၄)ပုိဒ္ပင္ျဖစ္၏။ ထုိစာ (၄)ပုိဒ္သည္ စတုသစၥကမၼ႒ာန္း မည္ေပသည္။
ဆင္ျခင္ ႏွလုံးသြင္းေသာ အခါ၌ ဘိကၡေ၀ကုိျဖဳတ္၍ က်န္ေသာ ပါဠိပုဒ္တုိ႔ကုိ ရြတ္ဖတ္ရေပမည္။
ဒုကၡသစၥာ ႏွင့္ သမုဒယသစၥာ တုိ႔သည္ ေလာကီသစၥာ (၂)ပါး ျဖစ္၏။ အလုပ္လုပ္ရမည့္ သစၥာျဖစ္ေပသည္။ အနိစၥ၊ ဒုကၡ၊ အနတၱျဖစ္ပုံကုိ ဆင္ျခင္ရမည့္ အလုပ္သစၥာမ်ား ျဖစ္၏။
နိေရာဓသစၥာ ႏွင့္ မဂၢသစၥာ တုိ႔မွာ ေလာကုတၱရာသစၥာ (၂)ပါးျဖစ္၏။
ေလာကီသစၥာ (၂)ပါးကုိ ၾကပ္ၾကပ္ ၾကည့္ေပးရေပမည္။
မီးဟုန္းဟုန္းေတာက္ေလာင္ေနေသာ အေဆာက္အအုံၾကီးကုိ ၾကည့္ရသလုိ တရားအားထုတ္သူ၏ ဉာဏ္ျဖင့္ ေလာဘမီး၊ ေဒါသမီး ေတြ တဟုန္းဟုန္းေတာက္ေလာင္ေနတာကုိ ျမင္ရေပမည္။
မီးကုိ ၾကည့္ေသာအခါ မ်က္စိပူသလုိ.. ေလာကီသစၥာတုိ႕ကုိ ၾကည့္ေသာအခါ အမွန္ပဲ ပူတာေတြကုိ ေတြ႕သိရေပမည္။ ေလာကီသစၥာတုိ႔ကုိ ၾကည့္ေသာအခါ စိတ္ဟာ ျငီးေငြ႕ေလာက္ေအာင္ျဖစ္ေပမည္။ တရားနယ္တြင္ အပူတရားခ်ည္း ရွိသည္မဟုတ္ အေအးတရားလည္း ရွိေပသည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ နိေရာဓ ႏွင့္ မဂၢမည္ေသာ အေအး ေလာကုတၱရာသစၥာတုိ႕ကုိလည္း ၾကည့္ေပးရေပမည္။ ထုိ ေလာကုတၱရာ သစၥာ(၂)ပါးတုိ႕ကုိ ပုိင္မွ ေအးမည္ ျငိမ္းခ်မ္းမည္ကုိ သိရေပလိမ့္မည္။ ေလာကုတၱရာသစၥာ (၂)ပါး ပုိင္ဖုိ႔ရန္မွာလည္း ေရွ႕က ေလာကီသစၥာ(၂)ပါးကုိ ဆင္းရဲမွန္း၊ ဆင္းရဲျဖစ္ေၾကာင္းမွန္း၊ အနိစၥမွန္း၊ ဒုကၡမွန္း၊ အနတၱမွန္း ပုိင္ပုိင္သိမွ ေနာက္က ေလာကုတၱရာသစၥာတုိ႔ ေပၚေပမည္။
ထုိ႕ေၾကာင့္ မိမိဘာသာ အလုပ္အေနျဖင့္ ဆင္ျခင္ေသာအခါ၌ ထုိစာ(၄)ပုိဒ္တုိ႔တြင္ “ဘိကၡေ၀” ပုဒ္ ကုိျဖဳတ္၍ ေအာက္ပါအတုိင္း သစၥာကမၼ႒ာန္း ဆင္ျခင္ ႏွလုံးသြင္းရေပမည္။
ပါဠိ
ဒုကၡသစၥာ
ဣဒံ ေခါ ပန ဒုကၡံ အရိယသစၥံ၊ ဇာတိပိ ဒုကၡာ၊ ဇရာပိ ဒုကၡာ၊ ဗ်ာဓိပိ ဒုေကၡာ၊ မရဏံပိ ဒုကၡံ၊ အပၸိေယဟိ သမၸေယာေဂါ ဒုေကၡာ၊ ပိေယဟိ ၀ိပၸေယာေဂါ ဒုေကၡာ၊ ယံပိစၧံ န လဘတိ တံပိ ဒုကၡံ၊ သံခိေတၱန ပဥၥဳပါဒါနကၡႏၶာ ဒုကၡာ။
သမုဒယသစၥာ
ဣဒံ ေခါ ပန ဒုကၡသမုဒေယာ အရိယသစၥံ၊ ယာယံ တဏွာ ေပါေနာဘ၀ိကာ နႏၵီရာဂသဟဂတာ တၾတတၾတာဘိနႏၵိနီ၊ ေသယ်ထိဒံ၊ ကာမတဏွာ ဘ၀တဏွာ ၀ိဘ၀တဏွာ။
နိေရာဓသစၥာ
ဣဒံ ေခါ ပန ဒုကၡနိေရာေဓာ အရိယသစၥံ၊ ေယာ တႆေယ၀ တဏွာယ အေသသ ၀ိရာဂနိေရာေဓာ စာေဂါ ပဋိနိႆေဂၢါ မုတၱိ အနာလေယာ။
မဂၢသစၥာ
ဣဒံ ေခါ ပန ဒုကၡနိေရာဓာဂါမိနီ ပဋိပဒါ အရိယသစၥံ၊ အယေမ၀ အရိေယာ အ႒ဂႋေကာ မေဂၢါ၊ ေသယ်ထိဒံ- သမၼာဒိ႒ိ သမၼာသကၤေပၸါ သမၼာ၀ါစာ သမၼာကမၼေႏၲာ သမၼာအာဇီေ၀ါ သမၼာ၀ါယာေမာ သမၼာသတိ သမၼာသမာဓိ။
ျမန္မာဘာသာျဖင့္ ဆင္ျခင္မည္ဆုိပါလ်င္ ေအာက္ပါလကၤာအတုိင္း ဆင္ျခင္ႏုိင္ပါသည္။
သစၥာ (၄)ပါး လကၤာ
ပဋိသေႏၶ၊ အိုနာေသဟု၊ ေလးေထြရင္းျမစ္၊ ဒုကၡျဖစ္၏၊
မခ်စ္ယွဥ္တြဲ၊ ခ်စ္သူကြဲႏွင့္၊ လိုလည္းမရ၊ အက်ဥ္းျပေသာ္၊ ပဥၥဥပါဒါန္၊ ငါးခႏၶာ၊ သစၥာဒုကၡ မွန္ေမာလွ။
ဒုကၡျဖစ္ေၾကာင္း၊ မေကာင္းတဏွာ၊ သံုးပါးမွာ၊ သစၥာသမုဒယ မွန္ေမာလွ။
တဏွာခ်ဳပ္ရာ၊ နိဗၺာန္မွာ၊ သစၥာနိေရာဓ၊ မွန္ေမာလွ။
နိဗၺာန္ေရာက္ေၾကာင္း၊ ေကာင္းေသာအသိ၊ ေကာင္းဘိအၾကံ၊ ေကာင္းသံ ဆိုေျပာ၊ ေကာင္းေသာအျပဳ၊ ေကာင္းမႈသက္ေမြး၊ ေကာင္းေရးလံု႔လ၊ ေကာင္းထသတိ၊ ေကာင္းဘိတည္ၾကည္၊ ဤရွစ္မည္၊ သြန္ညီမဂၢ မွန္ေမာလွ။
“မွန္ေမာလွ” အသုံးအႏႈန္းမွာ "ေပါရာဏ" အသုံးအႏႈန္းျဖစ္ပါသည္။
မွန္ေမာလွ = ဧကန္မွန္၏၊ အမွန္ပါတကားဟု ဆုိလုိပါသည္။
ထုိ ျမန္မာဘာသာ လကၤာမွာ ဓမၼစၾကာ၏ ဒုကၡသစၥာျပ၊ သမုဒယသစၥာျပ၊ နိေရာဓသစၥာျပ၊ မဂၢသစၥာျပ ပါဠိစာပုိဒ္ (၄)ပိုဒ္တုိ႔၏ အဓိပၸါယ္ပင္ျဖစ္၏။
ထုိ႕ေၾကာင့္ ထုိျမန္မာလကၤာျဖင့္လည္း ဓမၼစၾကာတရားေတာ္မွ စတုသစၥကမၼ႒ာန္းကုိ အက်ဥ္းအားျဖင့္ ထုိကဲ့သုိ႔ ႏွလုံးသြင္း ဆင္ျခင္ႏုိင္ေပသည္။
ေအာက္ပါတရားေတာ္မွ ေရးသားေဖာ္ျပထားပါသည္
သစၥာ(၄)ပါးတရားေတာ္- မင္းကြန္းဆရာေတာ္
တရားဦး ဓမၼစၾကာ ၏ ေရွးဦးပုိင္း၌ ျမတ္ဗုဒၶက…ကာမသုခလႅိကႏုေယာဂ ႏွင့္ အတၱကိလမထာႏုေယာဂ တည္းဟူေသာ အစြန္းအယုတ္ (၂)ပါးကုိ မလုိက္စားၾကေလနဲ႔၊ ေရွာင္ၾကဟု ေရွးဦးစြာ ေဟာေတာ္မူခဲ့၏။
ေလာဘစြန္းျဖစ္ေသာ၊ သႆတဒိ႒ိ မည္ေသာ ကာမသုခလႅိကႏုေယာဂ အယုတ္စြန္း ႏွင့္
ေဒါသစြန္းျဖစ္ေသာ၊ ဥေစၦဒဒိ႒ိ မည္ေသာ အတၱကိလမထာႏုေယာဂ အယုတ္စြန္း တုိ႕ကုိ မမွီ၀ဲၾကေလႏွင့္၊ ေရွာင္က်ဥ္ရမည္ဟု ေဟာေတာ္မူခဲ့၏။
ထုိအစြန္း (၂)ပါးမွလြတ္လပ္ေသာ မဂၢင္ (၈)ပါးတည္းဟူေသာ မဇၥိ်မပဋိပဒါ အက်င့္ျမတ္ကုိ က်င့္ၾကံအားထုတ္ၾကပါရန္ လမ္းေကာင္းကုိ ညြန္ျပေတာ္မူခဲ့၏။
ထုိ မဇၥိ်မပဋိပဒါအက်င့္သည္ ဉာဏ္မ်က္စိကုိ ျပဳေစတတ္သည္။
ကိေလသာတုိ႔ကုိ ျငိမ္းေစႏုိင္သည္။
ထုိအက်င့္ကုိ က်င့္ျခင္းျဖင့္ နိဗၺာန္ကုိလည္း ဧကန္ မုခ် မ်က္ေမွာက္ျပဳရေပမည္ ဟုလည္း ေဟာေတာ္မူခဲ့၏။
ထုိသုိ႔ ေဟာေတာ္မူခဲ့ေသာ စာပုိဒ္တုိ႔တြင္ သစၥာကမၼ႒ာန္းသေဘာ မပါေသးေပ။ သစၥာကုိ ဆင္ျခင္ ႏွလုံးသြင္းဖုိ႔ရန္ အလုပ္သေဘာ မပါေသးေပ။ ေရွးဦစြာ ေကာင္းရာသုိ႔ လမ္းညႊန္ေပးျခင္းျဖစ္သည္။
ဓမၼစၾကာ၌ အဓိကလုပ္ရမည့္ ဆင္ျခင္ရမည့္ ႏွလုံးသြင္းရမည့္ အလုပ္မွာ..သစၥာကမၼ႒ာန္းျဖစ္၏။ သစၥာ ေလးပါးကုိ ဉာဏ္ျဖင့္ ဆင္ျခင္ ႏွလုံးသြင္း အလုပ္လုပ္ဖုိ႔ရန္ျဖစ္၏။
ထုိ႔ေၾကာင့္ အလုပ္လုပ္ ဆင္ျခင္ရမည့္ စာပိုဒ္တုိ႔ကုိ သတိထားရမည္။ နားလည္ထားဖုိ႔ရန္မွာ အေရးၾကီးေပသည္။ သုိ႔ပါမွ ဓမၼစၾကာ ပါဠိမ်ားကုိ ရြတ္ဖတ္ျခင္းမွာလည္း ကုသုိလ္ရသည္ထက္ ပုိ၍ မိမိတုိ႔အတြက္ အက်ဳိးေက်းဇူးၾကီးေပမည္။ ကုသုိလ္ရဖုိ႔အတြက္ရြတ္ျခင္းထက္ တကယ္အလုပ္သေဘာျဖင့္ ရြတ္ဖတ္ ဆင္ျခင္ဖုိ႔ရန္က..အဓိကမူရင္း ရည္ရြယ္ခ်က္ ျဖစ္ေပသည္။
ဓမၼစၾကာ၌ သစၥာကုိ ဆင္ျခင္ ႏွလုံးသြင္းမည့္ စာပိုဒ္တုိ႔မွာ..
(၁) ဒုကၡသစၥာ သရုပ္ျပ ပါဠိဣဒံ ေခါ ပန ဘိကၡေ၀ ဒုကၡံ အရိယသစၥံ၊ ဇာတိပိ ဒုကၡာ၊ ဇရာပိ ဒုကၡာ၊ ဗ်ာဓိပိ ဒုေကၡာ၊ မရဏံပိ ဒုကၡံ၊ အပၸိေယဟိ သမၸေယာေဂါ ဒုေကၡာ၊ ပိေယဟိ ၀ိပၸေယာေဂါ ဒုေကၡာ၊ ယံပိစၧံ န လဘတိ တံပိ ဒုကၡံ၊ သံခိေတၱန ပဥၥဳပါဒါနကၡႏၶာ ဒုကၡာ။
(စာ-၆၇၊ ဓမၼစၾကာ- မဟာစည္)
အဓိပၸါယ္ပဋိသေႏၶ တည္ေနရျခင္းသည္လည္း ဆင္းရဲေပတည္း၊
အုိျခင္းသည္လည္း ဆင္းရဲေပတည္း၊
မက်န္းမမာ ဖ်ားနာရျခင္းသည္လည္း ဆင္းရဲေပတည္း၊
ေသျခင္းသည္လည္း ဆင္းရဲေပတည္း၊
မခ်စ္ေသာ ပုဂၢိဳလ္ အာရုံတုိ႔ႏွင့္ ေတြ႕ဆုံ ယွဥ္တြဲရျခင္းသည္လည္း ဆင္းရဲေပတည္း၊
ခ်စ္ေသာ ပုဂၢိဳလ္ အာရုံတုိ႔ႏွင့္ ကြဲကြာရျခင္းသည္လည္း ဆင္းရဲေပတည္း၊
လုိခ်င္ေနပါလ်က္ မရျခင္းသည္လည္း ဆင္းရဲေပတည္း၊
အက်ဥ္းအားျဖင့္ ဥပါဒါနကၡႏၶာ (၅)ပါး (ဥပါဒါန္ ၏ စြဲလမ္းရာျဖစ္ေသာ ရုပ္ နာမ္ခႏၶာ) တုိ႔သည္ ဆင္းရဲ အမွန္တရားေပတည္း။
ျမတ္ဗုဒၶက..
ရဟန္းတုိ႔ ထုိ ဆုိလတံ့ေသာတရားေတြကုိ ဒုကၡ အရိယသစၥာပဲလုိ႔ ေကာင္းေကာင္းၾကီး သိၾက၊
ဒုကၡသစၥာကုိ သုခလုိ႔ ထင္ေနၾကလုိ႔ ခ်စ္သားတုိ႔ ဒုကၡေရာက္ေနၾကတာ၊
ဒုကၡကုိ ဒုကၡမွန္း သိလ်င္ အရိယမဂ္ဉာဏ္ထိေအာင္ အသိဉာဏ္ေပါက္ျပီး သံသရာ၀ဋ္ဒုကၡဆင္းရဲကေန လြတ္မယ္…ဟု ထုိကဲ့သုိ႔ ေဟာေတာ္မူခဲ့ျခင္းျဖစ္၏။
(၂) သမုဒယသစၥာ သရုပ္ျပ စာပုိဒ္ဣဒံ ေခါ ပန ဘိကၡေ၀ ဒုကၡသမုဒေယာ အရိယသစၥံ၊ ယာယံ တဏွာ ေပါေနာဘ၀ိကာ နႏၵီရာဂသဟဂတာ တၾတတၾတာဘိနႏၵိနီ၊ ေသယ်ထိဒံ၊ ကာမတဏွာ ဘ၀တဏွာ ၀ိဘ၀တဏွာ။
(စာ-၈၆၊ ဓမၼစၾကာ- မဟာစည္)
အဓိပၸါယ္ဆာေလာင္မႈ တဏွာသည္ တဖန္ဘ၀သစ္ကို ျဖစ္ေစတတ္သည္၊
ႏွစ္သက္ တပ္မက္ စြဲလမ္းျခင္းျဖင့္ ထုိထုိေရာက္ရာဘ၀ ရရာအာရုံ၌ ေပ်ာ္ေမြ႕ေလသည္၊
ထုိတဏွာကား ကာမတဏွာ၊ ဘ၀တဏွာ၊ ၀ိဘ၀တဏွာ တုိ႔ ျဖစ္၏၊
ထုိ တဏွာ (၃)ပါးသည္ပင္ ဆင္းရဲျဖစ္ေၾကာင္း အမွန္တရားေပတည္း။
ျမတ္ဗုဒၶက..
ခ်စ္သားတုိ႔..ဒုကၡသမုဒယကုိလည္း ဒုကၡျဖစ္ေၾကာင္းလို႔ မသိပါဘဲ သုခသမုဒယ သုချဖစ္ေၾကာင္းရယ္လုိ႔ အသိကုိက ေျပာင္းျပန္ျဖစ္ေနၾကတယ္။ သင္ခ်စ္သားတုိ႔မွာ အသိလြဲေနၾကတယ္၊ အသိမမွန္ဘူး၊ အသိမမွန္ေတာ့ သံသရာထဲ ႏွစ္ေျမာေနၾကရတာ၊ ေဟာဒီ အက်ဥ္းအားျဖင့္ တဏွာ (၃)ပါး၊ အက်ယ္အားျဖင့္ တဏွာ (၁၀၈)ပါးတုိ႔ဟာ တုိ႔တေတြကုိ ဒုကၡေရာက္ေအာင္ လုပ္တဲ့ တရားေတြပါပဲလုိ႔ အမွန္အတုိင္းသိဖုိ႔က.. အေရးၾကီးတယ္။
အဲဒီလုိ သိမွသာ အဲဒီ့တဏွာေတြကုိ ပယ္ဖုိ႔ရန္ ၾကိဳးစားၾကမွာ။ ဒုကၡျဖစ္ေၾကာင္းလုိ႔ အမွန္အတုိင္း မသိဘဲ သုချဖစ္ေၾကာင္းလုိ႔ တလြဲေျပာင္းျပန္ခ်ည္းသိေနေတာ့ ဒီေလာဘေနာက္ တခါတည္း တေကာက္ေကာက္ လုိက္ျပီး ဒုကၡေတြခ်ည္း ေရာက္ေနၾကမယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဆင္းရဲကုိ ျဖစ္ေစျခင္း အေၾကာင္းတရားဟာ..ဒီ တဏွာ(၃)ပါးပဲ..ဟု ေဟာေတာ္မူခဲ့ျခင္းျဖစ္၏။
ထို႔အတူ..
(၃) နိေရာဓသစၥာ ပါဠိဣဒံ ေခါ ပန ဘိကၡေ၀ ဒုကၡနိေရာေဓာ အရိယသစၥံ၊ ေယာ တႆေယ၀ တဏွာယ အေသသ ၀ိရာဂနိေရာေဓာ စာေဂါ ပဋိနိႆေဂၢါ မုတၱိ အနာလေယာ။
(စာ- ၁၀၈၊ ဓမၼစၾကာ-မဟာစည္)
အဓိပၸါယ္ဆာေလာင္မႈ တဏွာ အၾကြင္းမဲ့ ပ်က္ျပယ္ျခင္း၊ ခ်ဳပ္ျငိမ္းျခင္းသည္၊ ပယ္စြန္႔ျခင္း၊ ေ၀းစြာစြန္႕ျခင္း၊ ဆုပ္ကုိင္မထားပါပဲ လႊတ္လုိက္ျခင္း၊ တြယ္တာမႈ ကင္းျခင္း သည္ ဆင္းရဲ ခ်ဳပ္ျငိမ္းရာ အမွန္တရား ျဖစ္၏။
(၄) မဂၢသစၥာ ပါဠိဣဒံ ေခါ ပန ဘိကၡေ၀ ဒုကၡနိေရာဓာဂါမိနီ ပဋိပဒါ အရိယသစၥံ၊ အယေမ၀ အရိေယာ အ႒ဂႋေကာ မေဂၢါ၊ ေသယ်ထိဒံ- သမၼာဒိ႒ိ သမၼာသကၤေပၸါ သမၼာ၀ါစာ သမၼာကမၼေႏၲာ သမၼာအာဇီေ၀ါ သမၼာ၀ါယာေမာ သမၼာသတိ သမၼာသမာဓိ။
(စာ- ၁၁၁၊ ဓမၼစၾကာ-မဟာစည္)
အဓိပၸါယ္ရဟန္းတုိ႔..အဂၤါ (၈)ပါးရွိေသာ၊ ျဖဴစင္ျမင့္ျမတ္ေသာ အရိယမဂ္သည္ ဆင္းရဲခ်ဳပ္ျငိမ္းရာ နိဗၺာန္သုိ႔ ေရာက္ေစတတ္ေသာ အက်င့္လမ္း အမွန္တရားျဖစ္၏။
ထုိအရိယမဂ္မွာ..မွန္စြာျမင္ျခင္း၊ မွန္စြာၾကံျခင္း၊ မွန္စြာေျပာျခင္း၊ မွန္စြာျပဳျခင္း၊ မွန္စြာအသက္ေမြးျခင္း၊ မွန္စြာအားထုတ္ျခင္း၊ မွန္စြာအမွတ္ရျခင္း၊ မွန္စြာစူးစုိက္တည္ၾကည္ျခင္း တုိ႔ျဖစ္ေပသည္။
စတုသစၥကမၼ႒ာန္း လုပ္လုိေသာ ေယာဂီသည္ ထုိစာပုိဒ္တုိ႔ကုိ ႏွလုံးသြင္း ဆင္ျခင္ရေပမည္။
(ဆက္ရန္..)
ေအာက္ပါတရားေတာ္မွ ေရးသားေဖာ္ျပထားပါသည္
သစၥာ(၄)ပါးတရားေတာ္- မင္းကြန္းဆရာေတာ္
တရားဦး ဓမၼစၾကာ ၏ ေရွးဦးပုိင္း၌ ျမတ္ဗုဒၶက…ကာမသုခလႅိကႏုေယာဂ ႏွင့္ အတၱကိလမထာႏုေယာဂ တည္းဟူေသာ အစြန္းအယုတ္ (၂)ပါးကုိ မလုိက္စားၾကေလနဲ႔၊ ေရွာင္ၾကဟု ေရွးဦးစြာ ေဟာေတာ္မူခဲ့၏။
ေလာဘစြန္းျဖစ္ေသာ၊ သႆတဒိ႒ိ မည္ေသာ ကာမသုခလႅိကႏုေယာဂ အယုတ္စြန္း ႏွင့္
ေဒါသစြန္းျဖစ္ေသာ၊ ဥေစၦဒဒိ႒ိ မည္ေသာ အတၱကိလမထာႏုေယာဂ အယုတ္စြန္း တုိ႕ကုိ မမွီ၀ဲၾကေလႏွင့္၊ ေရွာင္က်ဥ္ရမည္ဟု ေဟာေတာ္မူခဲ့၏။
ထုိအစြန္း (၂)ပါးမွလြတ္လပ္ေသာ မဂၢင္ (၈)ပါးတည္းဟူေသာ မဇၥိ်မပဋိပဒါ အက်င့္ျမတ္ကုိ က်င့္ၾကံအားထုတ္ၾကပါရန္ လမ္းေကာင္းကုိ ညြန္ျပေတာ္မူခဲ့၏။
ထုိ မဇၥိ်မပဋိပဒါအက်င့္သည္ ဉာဏ္မ်က္စိကုိ ျပဳေစတတ္သည္။
ကိေလသာတုိ႔ကုိ ျငိမ္းေစႏုိင္သည္။
ထုိအက်င့္ကုိ က်င့္ျခင္းျဖင့္ နိဗၺာန္ကုိလည္း ဧကန္ မုခ် မ်က္ေမွာက္ျပဳရေပမည္ ဟုလည္း ေဟာေတာ္မူခဲ့၏။
ထုိသုိ႔ ေဟာေတာ္မူခဲ့ေသာ စာပုိဒ္တုိ႔တြင္ သစၥာကမၼ႒ာန္းသေဘာ မပါေသးေပ။ သစၥာကုိ ဆင္ျခင္ ႏွလုံးသြင္းဖုိ႔ရန္ အလုပ္သေဘာ မပါေသးေပ။ ေရွးဦစြာ ေကာင္းရာသုိ႔ လမ္းညႊန္ေပးျခင္းျဖစ္သည္။
ဓမၼစၾကာ၌ အဓိကလုပ္ရမည့္ ဆင္ျခင္ရမည့္ ႏွလုံးသြင္းရမည့္ အလုပ္မွာ..သစၥာကမၼ႒ာန္းျဖစ္၏။ သစၥာ ေလးပါးကုိ ဉာဏ္ျဖင့္ ဆင္ျခင္ ႏွလုံးသြင္း အလုပ္လုပ္ဖုိ႔ရန္ျဖစ္၏။
ထုိ႔ေၾကာင့္ အလုပ္လုပ္ ဆင္ျခင္ရမည့္ စာပိုဒ္တုိ႔ကုိ သတိထားရမည္။ နားလည္ထားဖုိ႔ရန္မွာ အေရးၾကီးေပသည္။ သုိ႔ပါမွ ဓမၼစၾကာ ပါဠိမ်ားကုိ ရြတ္ဖတ္ျခင္းမွာလည္း ကုသုိလ္ရသည္ထက္ ပုိ၍ မိမိတုိ႔အတြက္ အက်ဳိးေက်းဇူးၾကီးေပမည္။ ကုသုိလ္ရဖုိ႔အတြက္ရြတ္ျခင္းထက္ တကယ္အလုပ္သေဘာျဖင့္ ရြတ္ဖတ္ ဆင္ျခင္ဖုိ႔ရန္က..အဓိကမူရင္း ရည္ရြယ္ခ်က္ ျဖစ္ေပသည္။
ဓမၼစၾကာ၌ သစၥာကုိ ဆင္ျခင္ ႏွလုံးသြင္းမည့္ စာပိုဒ္တုိ႔မွာ..
(၁) ဒုကၡသစၥာ သရုပ္ျပ ပါဠိဣဒံ ေခါ ပန ဘိကၡေ၀ ဒုကၡံ အရိယသစၥံ၊ ဇာတိပိ ဒုကၡာ၊ ဇရာပိ ဒုကၡာ၊ ဗ်ာဓိပိ ဒုေကၡာ၊ မရဏံပိ ဒုကၡံ၊ အပၸိေယဟိ သမၸေယာေဂါ ဒုေကၡာ၊ ပိေယဟိ ၀ိပၸေယာေဂါ ဒုေကၡာ၊ ယံပိစၧံ န လဘတိ တံပိ ဒုကၡံ၊ သံခိေတၱန ပဥၥဳပါဒါနကၡႏၶာ ဒုကၡာ။
(စာ-၆၇၊ ဓမၼစၾကာ- မဟာစည္)
အဓိပၸါယ္ပဋိသေႏၶ တည္ေနရျခင္းသည္လည္း ဆင္းရဲေပတည္း၊
အုိျခင္းသည္လည္း ဆင္းရဲေပတည္း၊
မက်န္းမမာ ဖ်ားနာရျခင္းသည္လည္း ဆင္းရဲေပတည္း၊
ေသျခင္းသည္လည္း ဆင္းရဲေပတည္း၊
မခ်စ္ေသာ ပုဂၢိဳလ္ အာရုံတုိ႔ႏွင့္ ေတြ႕ဆုံ ယွဥ္တြဲရျခင္းသည္လည္း ဆင္းရဲေပတည္း၊
ခ်စ္ေသာ ပုဂၢိဳလ္ အာရုံတုိ႔ႏွင့္ ကြဲကြာရျခင္းသည္လည္း ဆင္းရဲေပတည္း၊
လုိခ်င္ေနပါလ်က္ မရျခင္းသည္လည္း ဆင္းရဲေပတည္း၊
အက်ဥ္းအားျဖင့္ ဥပါဒါနကၡႏၶာ (၅)ပါး (ဥပါဒါန္ ၏ စြဲလမ္းရာျဖစ္ေသာ ရုပ္ နာမ္ခႏၶာ) တုိ႔သည္ ဆင္းရဲ အမွန္တရားေပတည္း။
ျမတ္ဗုဒၶက..
ရဟန္းတုိ႔ ထုိ ဆုိလတံ့ေသာတရားေတြကုိ ဒုကၡ အရိယသစၥာပဲလုိ႔ ေကာင္းေကာင္းၾကီး သိၾက၊
ဒုကၡသစၥာကုိ သုခလုိ႔ ထင္ေနၾကလုိ႔ ခ်စ္သားတုိ႔ ဒုကၡေရာက္ေနၾကတာ၊
ဒုကၡကုိ ဒုကၡမွန္း သိလ်င္ အရိယမဂ္ဉာဏ္ထိေအာင္ အသိဉာဏ္ေပါက္ျပီး သံသရာ၀ဋ္ဒုကၡဆင္းရဲကေန လြတ္မယ္…ဟု ထုိကဲ့သုိ႔ ေဟာေတာ္မူခဲ့ျခင္းျဖစ္၏။
(၂) သမုဒယသစၥာ သရုပ္ျပ စာပုိဒ္ဣဒံ ေခါ ပန ဘိကၡေ၀ ဒုကၡသမုဒေယာ အရိယသစၥံ၊ ယာယံ တဏွာ ေပါေနာဘ၀ိကာ နႏၵီရာဂသဟဂတာ တၾတတၾတာဘိနႏၵိနီ၊ ေသယ်ထိဒံ၊ ကာမတဏွာ ဘ၀တဏွာ ၀ိဘ၀တဏွာ။
(စာ-၈၆၊ ဓမၼစၾကာ- မဟာစည္)
အဓိပၸါယ္ဆာေလာင္မႈ တဏွာသည္ တဖန္ဘ၀သစ္ကို ျဖစ္ေစတတ္သည္၊
ႏွစ္သက္ တပ္မက္ စြဲလမ္းျခင္းျဖင့္ ထုိထုိေရာက္ရာဘ၀ ရရာအာရုံ၌ ေပ်ာ္ေမြ႕ေလသည္၊
ထုိတဏွာကား ကာမတဏွာ၊ ဘ၀တဏွာ၊ ၀ိဘ၀တဏွာ တုိ႔ ျဖစ္၏၊
ထုိ တဏွာ (၃)ပါးသည္ပင္ ဆင္းရဲျဖစ္ေၾကာင္း အမွန္တရားေပတည္း။
ျမတ္ဗုဒၶက..
ခ်စ္သားတုိ႔..ဒုကၡသမုဒယကုိလည္း ဒုကၡျဖစ္ေၾကာင္းလို႔ မသိပါဘဲ သုခသမုဒယ သုချဖစ္ေၾကာင္းရယ္လုိ႔ အသိကုိက ေျပာင္းျပန္ျဖစ္ေနၾကတယ္။ သင္ခ်စ္သားတုိ႔မွာ အသိလြဲေနၾကတယ္၊ အသိမမွန္ဘူး၊ အသိမမွန္ေတာ့ သံသရာထဲ ႏွစ္ေျမာေနၾကရတာ၊ ေဟာဒီ အက်ဥ္းအားျဖင့္ တဏွာ (၃)ပါး၊ အက်ယ္အားျဖင့္ တဏွာ (၁၀၈)ပါးတုိ႔ဟာ တုိ႔တေတြကုိ ဒုကၡေရာက္ေအာင္ လုပ္တဲ့ တရားေတြပါပဲလုိ႔ အမွန္အတုိင္းသိဖုိ႔က.. အေရးၾကီးတယ္။
အဲဒီလုိ သိမွသာ အဲဒီ့တဏွာေတြကုိ ပယ္ဖုိ႔ရန္ ၾကိဳးစားၾကမွာ။ ဒုကၡျဖစ္ေၾကာင္းလုိ႔ အမွန္အတုိင္း မသိဘဲ သုချဖစ္ေၾကာင္းလုိ႔ တလြဲေျပာင္းျပန္ခ်ည္းသိေနေတာ့ ဒီေလာဘေနာက္ တခါတည္း တေကာက္ေကာက္ လုိက္ျပီး ဒုကၡေတြခ်ည္း ေရာက္ေနၾကမယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဆင္းရဲကုိ ျဖစ္ေစျခင္း အေၾကာင္းတရားဟာ..ဒီ တဏွာ(၃)ပါးပဲ..ဟု ေဟာေတာ္မူခဲ့ျခင္းျဖစ္၏။
ထို႔အတူ..
(၃) နိေရာဓသစၥာ ပါဠိဣဒံ ေခါ ပန ဘိကၡေ၀ ဒုကၡနိေရာေဓာ အရိယသစၥံ၊ ေယာ တႆေယ၀ တဏွာယ အေသသ ၀ိရာဂနိေရာေဓာ စာေဂါ ပဋိနိႆေဂၢါ မုတၱိ အနာလေယာ။
(စာ- ၁၀၈၊ ဓမၼစၾကာ-မဟာစည္)
အဓိပၸါယ္ဆာေလာင္မႈ တဏွာ အၾကြင္းမဲ့ ပ်က္ျပယ္ျခင္း၊ ခ်ဳပ္ျငိမ္းျခင္းသည္၊ ပယ္စြန္႔ျခင္း၊ ေ၀းစြာစြန္႕ျခင္း၊ ဆုပ္ကုိင္မထားပါပဲ လႊတ္လုိက္ျခင္း၊ တြယ္တာမႈ ကင္းျခင္း သည္ ဆင္းရဲ ခ်ဳပ္ျငိမ္းရာ အမွန္တရား ျဖစ္၏။
(၄) မဂၢသစၥာ ပါဠိဣဒံ ေခါ ပန ဘိကၡေ၀ ဒုကၡနိေရာဓာဂါမိနီ ပဋိပဒါ အရိယသစၥံ၊ အယေမ၀ အရိေယာ အ႒ဂႋေကာ မေဂၢါ၊ ေသယ်ထိဒံ- သမၼာဒိ႒ိ သမၼာသကၤေပၸါ သမၼာ၀ါစာ သမၼာကမၼေႏၲာ သမၼာအာဇီေ၀ါ သမၼာ၀ါယာေမာ သမၼာသတိ သမၼာသမာဓိ။
(စာ- ၁၁၁၊ ဓမၼစၾကာ-မဟာစည္)
အဓိပၸါယ္ရဟန္းတုိ႔..အဂၤါ (၈)ပါးရွိေသာ၊ ျဖဴစင္ျမင့္ျမတ္ေသာ အရိယမဂ္သည္ ဆင္းရဲခ်ဳပ္ျငိမ္းရာ နိဗၺာန္သုိ႔ ေရာက္ေစတတ္ေသာ အက်င့္လမ္း အမွန္တရားျဖစ္၏။
ထုိအရိယမဂ္မွာ..မွန္စြာျမင္ျခင္း၊ မွန္စြာၾကံျခင္း၊ မွန္စြာေျပာျခင္း၊ မွန္စြာျပဳျခင္း၊ မွန္စြာအသက္ေမြးျခင္း၊ မွန္စြာအားထုတ္ျခင္း၊ မွန္စြာအမွတ္ရျခင္း၊ မွန္စြာစူးစုိက္တည္ၾကည္ျခင္း တုိ႔ျဖစ္ေပသည္။
စတုသစၥကမၼ႒ာန္း လုပ္လုိေသာ ေယာဂီသည္ ထုိစာပုိဒ္တုိ႔ကုိ ႏွလုံးသြင္း ဆင္ျခင္ရေပမည္။
(ဆက္ရန္..)
ေအာက္ပါတရားေတာ္မွ ေရးသားေဖာ္ျပထားပါသည္
သစၥာ(၄)ပါးတရားေတာ္- မင္းကြန္းဆရာေတာ္

ဘုရားရွင္ကုိယ္ေတာ္ျမတ္ၾကီးက..ပဥၥ၀ဂၢီတုိ႔အား..အစြန္းတရားေတြေရွာင္ရွားဖုိ႔ ႏွင့္၊
အလယ္အလတ္က်င့္စဥ္ကုိ လုိက္နာက်င့္သုံးၾကဖုိ႔..ေဟာျပီးတဲ့ေနာက္..
သစၥာေလးပါးတရားကုိ အခုလုိ ေဟာေတာ္မူပါသည္။
ဘိကၡေ၀-ရဟန္းတုိ႔၊ အုိ ခ်စ္သားတုိ႔..
ဆင္းရဲအမွန္တရားကုိ ပုိင္းပုိင္းျခားျခား သိရမယ္လုိ႔ ငါ့ဥာဏ္ထဲမွာ ရွင္းရွင္းလင္းလင္း သိလာေတြ႕လာခဲ့ျပီ။
ဆင္းရဲျဖစ္ေၾကာင္းအမွန္တရားကုိ ပယ္ရမယ္လုိ႔ ငါ့ဥာဏ္ထဲမွာ ရွင္းရွင္းလင္းလင္း သိလာေတြ႕ခဲ့ျပီ။
ဆင္းရဲခ်ဳပ္ျငိမ္းျခင္းအမွန္တရားကုိ ဥာဏ္နဲ႔မ်က္ေမွာက္ထင္ထင္ ဆုိက္ေရာက္သိျမင္ရမယ္လုိ႔ ငါ့ဥာဏ္ထဲမွာ သေဘာေပါက္လာခဲ့ျပီ သိလာေတြ႕လာခဲ့ျပီ။
ဆင္းရဲခ်ဳပ္ျငိမ္းေၾကာင္း အက်င့္လမ္းအမွန္တရားကုိ မိမိသႏၱာန္မွာျဖစ္ပြားေအာင္ အားထုတ္ရမယ္လုိ႔ ငါ့ဥာဏ္ထဲမွာ ရွင္းရွင္းလင္းလင္း သိလာေတြ႕လာခဲ့ျပီ။
ဟု ျမတ္ဗုဒၶက ေဟာေလ၏။

ဓမၼစၾကာပထမပုိင္း၌ေဖာ္ျပခဲ့သည့္အတုိင္း အယုတ္တရား (၂)ပါးကုိ ေရွာင္ရွားရမည္ဟု..ျမတ္ဗုဒၶက စတင္ ေဟာေတာ္မူခဲ့သည္။
“ရဟန္းအျဖစ္သုိ႔ ကပ္ေရာက္ျပီးေသာ ပုဂၢိဳလ္သည္ (၂)ပါးေသာ ဤတရားအစုတို႔ကုိ မမွီ၀ဲအပ္ကုန္” ဟူေသာ အဓိပၸါယ္ျဖင့္ ျမတ္ဗုဒၶက..ဓမၼစၾကာတရားေတာ္ကုိ စတင္ခဲ့ျခင္းျဖစ္၏။
ထုိစာေၾကာင္းတြင္လည္း ရဟန္း အျဖစ္သုိ႔ ကပ္ေရာက္ေသာ ပုဂၢိဳလ္ဟု အဓိပၸါယ္ဖြင့္ထားပါေသာ္လည္း..သံဃာေတာ္ေတြခ်ည္းသက္သက္ကုိပဲ ရည္ရြယ္ျပီးဆုိထားျခင္း မဟုတ္ေပ။ လူပုဂၢိဳလ္မ်ားလည္း ပါ၀င္ပါ၏။ ရဟန္းဆုိသည္မွာလည္း (၂)မ်ဳိးရွိ၏။
သုတၱန္ရဟန္း ႏွင့္ ၀ိနည္းရဟန္း တုိ႔ျဖစ္သည္။
သုတၱန္ရဟန္းဆုိသည္မွာ ဗုဒၶသာသနာေတာ္ႏွင့္ ဆုိင္ေသာ အက်င့္ တခုခုကုိ က်င့္ၾကံပြားမ်ားေနေသာ ေယာက်ာၤး (သုိ႔) မိန္းမ လူ၀တ္ေၾကာင္ ျဖစ္ခ်င္ျဖစ္မည္ (သုိ႔မဟုတ္ပါက) ဘုန္းၾကီးလည္း ျဖစ္ခ်င္ျဖစ္နုိင္သည္။
၀ိနည္းရဟန္းဆုိသည္မွာ သိမ္တြင္ သံဃာေတာ္တုိ႔ျဖင့္ ၀ိနည္းသိကၡာတင္ေပးထားေသာ ရဟန္းကုိ ဆုိလုိျခင္းျဖစ္သည္။
ထုိ႔ေၾကာင့္ ရဟန္းအျဖစ္သုိ႔ ကပ္ေရာက္ေသာ ပုဂၢိဳလ္ဆုိသည္မွာ..
ျမတ္ဗုဒၶသာသနာေတာ္ႏွင့္ ဆုိင္ေသာ အက်င့္ တခုခုကုိ က်င့္ၾကံပြားမ်ား အားထုတ္ေနသည့္၊ အားထုတ္ေတာ့မည့္ ပုဂၢိဳလ္ဟု အဓိပၸါယ္ ရပါသည္။ ထုိ ပုဂၢိဳလ္မွာလည္း ၀ိနည္းရဟန္းလည္း ျဖစ္ခ်င္ျဖစ္မည္၊ သုတၱန္ရဟန္းလည္း ျဖစ္ခ်င္ျဖစ္မည္။ သံဃာေတာ္လည္း ျဖစ္ခ်င္ျဖစ္မည္ လူ၀တ္ေၾကာင္လည္း ျဖစ္ခ်င္ျဖစ္မည္။ ဘယ္သူပဲျဖစ္ျဖစ္ ထုိသုိ႔ က်င့္ၾကံပြားမ်ားသည့္အခါမွာ..အစြန္း (၂)ပါး၊ (သုိ႔) အယုတ္တရား (၂)ပါးတုိ႔ကုိ ေရွာင္ရွားရမည္ဟု ဆုိျခင္းျဖစ္ပါသည္။ ထုိေၾကာင့္ သံဃာေတာ္မ်ား အပါအ၀င္ လူပုဂၢိဳလ္မ်ားကုိပါ..အယုတ္တရား (၂)ပါးကုိ ေရွာင္ရွားရမည္ဟု ျမတ္ဗုဒၶက..ေဟာေတာ္မူျခင္းျဖစ္၏။
အယုတ္တရား (၂)ပါးဆုိသည္မွာလည္း ကာမသုခလႅိကႏုေယာဂ ႏွင့္ အတၱကိလမထာႏုေယာဂ တုိ႔ျဖစ္သည္ဟု ေဖာ္ျပခဲ့ျပီးျဖစ္၏။ အနည္းငယ္ထပ္ေပါင္း ေျပာဆုိရလ်င္..
ကာမသုခလႅိကာႏုေယာဂ ဆုိသည္မွာ..
တရားသေဘာျဖင့္ ေလာဘျဖစ္သည္။ ဒိ႒ိသေဘာျဖင့္ သႆတဒိ႒ိျဖစ္သည္။ ပဋိစၥသမုပၸါဒ္သေဘာျဖင့္ တဏွာဦးေဆာင္ေသာ အားထုတ္မႈ အစြန္းတရားျဖစ္သည္။
အတၱကိလမထာႏုေယာဂ ဆုိသည္မွာ..
တရားသေဘာျဖင့္ ေဒါသျဖစ္သည္။ ဒိ႒ိသေဘာျဖင့္ ဥေစၦဒဒိ႒ိျဖစ္သည္။ ပဋိစၥသမုပၸါဒ္သေဘာျဖင့္ အ၀ိဇၹာဦးေဆာင္ေသာ အားထုတ္မႈ အစြန္းတရားျဖစ္သည္။
ထုိ အစြန္းတရား (၂)ပါးတုိ႔၌ မကပ္ညိပါဘဲ….
တနည္းအားျဖင့္…အ၀ိဇၨာဘက္ကိုလည္း မညိ၊ တဏွာဘက္ကုိလည္း မညိ
ေဒါသဘက္ကုိလည္း မေရာက္၊ ေလာဘဘက္ကုိလည္း မေရာက္
ဥေစၦဒဒိ႒ိဘက္ကုိလည္း မျဖစ္၊ သႆတဒိ႒ိဘက္ကုိလည္း မျဖစ္ဘဲ..မွန္ကန္စြာ ဥာဏ္မ်က္စိကုိ ျပဳေစတတ္ေသာ လမ္းစဥ္မွာ…
အလယ္အလတ္ အက်င့္ မဇၥိ်မပဋိပဒါပင္ျဖစ္၏။
ထုိအလယ္အလတ္ က်င့္စဥ္ ဆုိသည္မွာ မဂၢင္(၈)ပါး ပင္ျဖစ္၏။
1. သမၼာဒိ႒ိ = မွန္စြာသိျမင္ျခင္း
2. သမၼာသကၤပၸ = မွန္စြာၾကံျခင္း
3. သမၼာ၀ါစာ = မွန္စြာေျပာဆုိျခင္း
4. သမၼာကမၼႏၲ = မွန္စြာျပဳလုပ္ျခင္း
5. သမၼာအာဇီ၀ = မွန္စြာအသက္ေမြးျခင္း
6. သမၼာ၀ါယာမ = မွန္စြာအားထုတ္ျခင္း
7. သမၼာသတိ = မွန္စြာအမွတ္ရျခင္း
8. သမၼာသမာဓိ = မွန္စြာစူးစုိက္ တည္ၾကည္ျခင္း
ထုိမဂၢင္ (၈)ပါးတုိ႔တြင္ သမၼာဒိ႒ိမဂၢင္တခု တည္းကုိ က်င့္သုံးပါက.မဇၼိ်မပဋိပဒါ ျဖစ္သည္။ သမၼာဒိ႒ိကုိ က်င့္သုံးေနလ်င္ က်န္ေသာ မဂၢင္မ်ား အလုိလုိ တြဲစပ္၍ ျဖစ္လာပါေတာ့သည္။ သမၼာဒိ႒ိနဲ႔ တြဲစပ္မည့္ သကၤပၸသည္..သမၼာသကၤပၸ ျဖစ္လာမည္။ မိစၦာသကၤပၸ မျဖစ္ေတာ့။ ထုိ႔အတူပဲ သမၼာဒိ႒ိနဲ႔ အတူျဖစ္မည့္ ၀ါစာသည္လည္း..သမၼာ၀ါစာပဲျဖစ္ေပလိမ့္မည္။
အဓိပၸါယ္မွာ..မွန္စြာသိျမင္ျခင္း တခုတည္း က်င့္သုံးလုိက္သည္ႏွင့္..မွန္စြာၾကံျခင္း၊ မွန္စြာေျပာဆုိျခင္း၊ မွန္စြာျပဳလုပ္ျခင္း..စေသာ က်န္မဂၢင္(၇)ပါးတုိ႔မွာ..အျခံအရံအျဖစ္ အလုိလုိ လုိက္ပါလာေတာ့သည္။…ထုိေၾကာင့္ ျမတ္ဗုဒၶက..ပဥၥ၀ဂၢီတုိ႔အား…
သင္ခ်စ္သားတုိ႔ စိတ္အာရုံေတြ မမ်ားၾကနဲ႔..အလုပ္ကိစၥေတြ ေထြျပားမေနေတာ့နဲ႔..
သမၼာဒိ႒ိကုိပဲ ပုိင္ပုိင္ႏုိင္ႏုိင္ ကုိင္ၾကေလာ့..
သင္ခ်စ္သားတုိ႔ ပထမမဂၢင္ သမၼာဒိ႒ိျဖစ္ရင္..က်န္တဲ့မဂၢင္(၇)ပါးလုံးဟာ..ေနာက္ကလုိက္လာသလုိ..အကုန္လုံး စုံလုိ႔ ျပံဳလ်က္..မေခၚပါဘဲ လုိက္လာၾကပါလိမ့္မည္။
ဟု ေဟာေလ၏။
ထုိ႔ေၾကာင့္ သမၼာဒိ႒ိသည္ ေရွးဦးစြာ အေရးၾကီးပါ၏။ သမၼာဒိ႒ိမရွိရင္ မွန္ကန္ေသာ က်င့္စဥ္ေပၚမေရာက္။ မွန္ကန္ေသာ က်င့္စဥ္ေပၚမေရာက္လ်င္ နိဗၺာန္ကုိ မရႏုိင္ေပ။
သမၼာဒိ႒ိတြင္လည္း (၅)မ်ဳိးရွိပါသည္။
1. ကမၼႆကတာသမၼာဒိ႒ိ
2. စ်ာနသမၼာဒိ႒ိ
3. ၀ိပႆနာသမၼာဒိ႒ိ
4. မဂၢသမၼာဒိ႒ိ
5. ဖလသမၼာဒိ႒ိ….တုိ႔ျဖစ္ၾကသည္။
ကမၼႆကတာသမၼာဒိ႒ိ ဆုိသည္မွာ..အေၾကာင္းအက်ဳိးစပ္လ်က္ ယုံၾကည္နားလည္ျခင္းျဖစ္၏။ အေၾကာင္းကံရွိလုိ႔ အက်ဳိးကံေတြျဖစ္တာပဲ..အေၾကာင္းမေကာင္းလ်င္ အက်ဳိးလည္း မေကာင္းဘူး၊ အေၾကာင္းေကာင္းရင္ေတာ့ အက်ဳိးလည္း ေကာင္းမွာပဲ ဟု..နားလည္လက္ခံျခင္းျဖစ္သည္။ ဤသမၼာဒိ႒ိမွာ အေျခခံျဖစ္၏။ အေရးၾကီးဆုံးလည္း ျဖစ္၏။ ထုိသုိ႔ အေၾကာင္းအက်ဳိးသေဘာကုိ စူးစူးစုိက္စုိက္ နားမလည္ပါဘဲ....သူဟာသူျဖစ္ခ်င္သလုိျဖစ္ေနတာပဲ..ဒါမွမဟုတ္..ျဗဟၼာၾကီးကဖန္ဆင္းတာ..ဘုရားသခင္က ဖန္ဆင္းတာ..မုိးနတ္မင္းက.မစတာ..စသျဖင့္ ယုံၾကည္ထားျခင္းမ်ိဳးတုိ႔သည္..ကမၼႆကတာသမၼာဒိ႒ိ မျဖစ္။ မွန္မွန္ကန္ကန္ မျမင္ေသးျခင္းျဖစ္၏။ ကံ-ကံ၏အက်ဳိးတုိ႔ကုိ ေၾကာင္းက်ဳိးစပ္နားလည္ပါမွ..ေကာင္းမႈတုိ႔ကုိ လုပ္ခ်င္စိတ္ေတြျဖစ္လာမည္။ ထုိသမၼာဒိ႒ိေလးအေျခခံပါမွ..ေကာင္းတာမ်ားကုိ ၾကံေဆာင္လာမည္၊ ေကာင္းေသာစကားတုိ႔ကုိ ေျပာခ်င္လာမည္၊ ေကာင္းေသာ အသက္ေမြးမႈတုိ႔ကုိ လုပ္ခ်င္လာမည္..စေသာ အက်ဳိးေက်းဇူးမ်ားျဖစ္ပြားႏုိင္သည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ ကမၼႆကတာသမၼာဒိ႒ိမွာ အေရးၾကီးသည္။ ကမၼႆကတာသမၼာဒိ႒ိသည္ နိဗၺာန္ေရာက္ေၾကာင္းတရားပင္ျဖစ္၏။
စ်ာနသမၼာဒိ႒ိဆုိသည္မွာ..ရူပစ်ာန္၊ အရူပစ်ာန္မ်ားမွာလာေသာ ဥာဏ္ပညာကုိ ေခၚဆုိ၏။ သမာဓိတည္ၾကည္ေအာင္ က်င့္ေသာလုပ္ငန္းစဥ္တုိ႔တြင္ မွန္မွန္ကန္ကန္ ျမင္ျခင္းျဖစ္သည္။ ထုိစ်ာနသမၼာဒိ႒ိသည္လည္း ၀ိပႆနာ၏အေျခခံျဖစ္လ်င္..နိဗၺာန္ေရာက္ေၾကာင္းတရားပင္ ျဖစ္ပါ၏။ ကမၼႆကတာ သမၼာဒိ႒ိ ႏွင့္ စ်ာနသမၼာဒိ႒ိ တုိ႔သည္ မဂ္ဖုိလ္နိဗၺာန္ရဖုိ႔..အေျခခံတရားမ်ား ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ထုိသမၼာဒိ႒ိ (၂)ပါးကုိ “မူလမဂၢင္” ဟုလည္း ေခၚ၏။
၀ိပႆနာသမၼာဒိ႒ိဆုိသည္မွာ..၀ိပႆနာဥာဏ္ျဖစ္၏။ အရႈ႕ခံ ေပၚတြင္ ရႈ႕ဥာဏ္ျဖင့္ ရုပ္/နာမ္တုိ႔၏ ျဖစ္ပ်က္တုိ႔ကုိ မွန္မွန္ကန္ကန္ျမင္ျခင္းျဖစ္သည္။ အရႈ႕ခံဆုိသည္မွာ ခႏၶာငါးပါးထဲမွာ တပါးပါးကုိဆုိလုိသည္။ ရုပ္ျဖစ္ခ်င္လည္း ျဖစ္မည္ နာမ္ျဖစ္ခ်င္လည္းျဖစ္မည္။ ၀ိပႆနာသမၼာဒိ႒ိျဖင့္ ၀ိပႆနာအလုပ္ကုိ လုပ္ေနစဥ္၀ယ္..ခႏၶာကုိယ္ၾကီးကုိ ေယာက်ာၤး မိန္းမ စသည္ျဖင့္ မျမင္ေတာ့ဘဲ..ျဖစ္/ပ်က္ကုိသာ ျမင္ျခင္းျဖစ္သည္။ ထုိေၾကာင့္ ေလာဘတရား၊ ေဒါသတရား၊ ေမာဟတရားတုိ႔ မ၀င္လာႏုိင္ေတာ့။ ထုိ၀ိပႆနာသမၼာဒိ႒ိျဖင့္ သေဘာမွန္ကုိ သိေနလ်င္ သာယာဖြယ္အာရုံႏွင့္ ေတြ႕ပါေသာ္လည္း သာယာမႈရာဂ မျဖစ္ေတာ့။ ကာမသုခလႅိကႏုေယာဂဘက္ သုိ႔ မကပ္ညိျခင္းျဖစ္၏။ သုံးေဆာင္သင့္ေသာ ဆြမ္း၊ သကၤန္း၊ ေက်ာင္းတုိ႔ကုိ သုံးေဆာင္၏။ လုံးလုံး မသုံးေဆာင္ဘဲ ေနတာမျဖစ္လုိ႔ ကုိယ္ပင္ပန္းေအာင္က်င့္ေသာ အတၱကိလမထာႏုေယာဂလည္း မျဖစ္ေတာ့ေပ။ တင္းလြန္းတာလည္းမဟုတ္၊ ေလ်ာ့လြန္းတာလည္းမဟုတ္ဘဲ..အလယ္အလတ္က်င့္စဥ္ျဖစ္ေတာ့သည္။
၀ိပႆနာသမၼာဒိ႒ိသည္.. ခႏၶာ ကုိလည္းစြန္႔၏၊ တဏွာကုိလည္း စြန္႔ ႏုိ္င္၏။
၀ိပႆနာဥာဏ္ေတြ ျပည့္စုံေသာအခါ..မဂၢသမၼာဒိ႒ိဟု ေခၚေသာ အရိယာမဂ္ဥာဏ္ ျဖစ္ေပၚလာေတာ့သည္။ မဂၢသမၼာဒိ႒ိ - အရိယာမဂ္ဥာဏ္သည္ ခႏၶာကုိလည္း စြန္႔၏၊ တဏွာကုိလည္း စြန္႔၏၊ နိဗၺာန္ကုိပါ ျမင္ေတာ့သည္။
ဖလသမၼာဒိ႒ိဆုိသည္မွာ အရိယာမဂ္၏ အက်ဳိးတရားပင္ျဖစ္၏။ အထူးတလည္အားထုတ္စရာမလုိ။ဖလသမၼာဒိ႒ိသည္လည္း.. ခႏၶာကုိလည္း စြန္႔၏၊ တဏွာကုိလည္း စြန္႔၏၊ နိဗၺာန္ကုိပါ ျမင္၏။ အေခ်ာသတ္ ကိေလသာတုိ႔ကုိ ျငိမ္းသတ္ျခင္းႏွင့္ တူေပ၏။
ထုိေၾကာင့္ သမၼာဒိ႒ိျဖစ္လ်င္ က်န္မဂၢင္တုိ႔ စုျပံဳ ယွဥ္တြဲလ်က္..နိဗၺာန္တုိင္ေအာင္ပင္ အက်ဳိးေပးေလသည္။
(ဆက္ပါဦးမည္။)
ေအာက္ပါတရားေတာ္ကုိ နာယူေလ့လာျပီး ေရးသားသည္။
ဓမၼစၾကာတရားေတာ္ အပုိင္း (၄)- မင္းကြန္းဆရာေတာ္ဘုရားၾကီး
စာ-၆၀၊ ဓမၼစၾကာတရားေတာ္ (၁)- မဟာစည္ဆရာေတာ္ဘုရားၾကီး
သမၼာဒိ႒ိငါးမ်ဳိး - အရွင္ေဃာသိတ
ဓမၼစၾကာတရားေတာ္ (၁၃၊၈၊၂၀၀၄) အပုိင္း (၃)- ဓမၼေစတီဆရာေတာ္
ကြ်န္ေတာ္ အေရွ႕ ပုိ႔စ္ေတြမွာ ဓမၼစၾကာ နိဒါန္းအျဖစ္နဲ႔ ေရးခဲ့ပါတယ္။
သႏၲိေကနိဒါန္း သေဘာျဖင့္ ေရးခဲ့ျခင္းျဖစ္ပါတယ္။ သႏၲိေကနိဒါန္းဆုိတာက..နီးေသာအေၾကာင္း ျဖစ္ပါတယ္။
မဟာေဗာဓိမ႑ိဳင္မွသည္ ဓမၼစၾကာေဟာေတာ္မူခါနီးထိ အပုိင္းကုိ သႏၲိေကနိဒါန္းဟု ဆုိပါတယ္ [အရွင္ဇနက ဓမၼစၾကာတရား]။
ဓမၼစၾကာ၏ နီးေသာအေၾကာင္းမ်ားအျဖစ္နဲ႔
သတၱ႒ာန ဗုဒၶ၀င္၊ ျမတ္ဗုဒၶ ႏွင့္ သဟမၸတိျဗဟၼာၾကီး၊ တရားဦးေဟာရန္ ဆင္ျခင္ေတာ္မူျခင္း၊ တရားဦးေဟာရန္ ၾကြခ်ီေတာ္မူျခင္း၊ မိဂဒါ၀ုန္ေတာသုိ႔ ေရာက္ေတာ္မူုျခင္း..စတဲ့ ပုိ႔စ္ (၅)ခုကုိ ကြ်န္ေတာ္ ေရးခဲ့ပါတယ္။
အခုေတာ့..ထုိနိဒါန္းမ်ား ေရးတာျပီးသြားျပိီျဖစ္တဲ့အတြက္..ဓမၼစၾကာ တရားေတာ္ဆီေရာက္ပါျပီ။..

[img: ျမန္မာက်ဴးပစ္မွ ရယူထားသည္။]
မဟာသကၠရာဇ္ (၁၀၃)၊ ၀ါဆုိလျပည့္ေန႔ ျဖစ္သည္။
ထုိေန႔၏ ညေနခ်မ္း ေန၀င္ေတာ့မည့္ ဆဲဆဲ အခ်ိန္ေလးျဖစ္၏။ ထုိညေနခ်မ္းအခ်ိန္ေလးမွာ…အေနာက္ ေလာကဓာတ္တြင္ သူရိယေနမင္းၾကီးက..၀င္လုခါနီးဆဲဆဲျဖစ္ေနျပီ၊ အေရွ႕ေလာကဓာတ္မွလည္း စႏၵာလမင္းၾကီးက..စတင္ေပၚထြက္လာေလျပီ။ ေနမင္း၏ အေရာင္ ႏွင့္ လမင္း၏ အေရာင္တုိ႔က ေကာင္းကင္တခြင္ကုိ လွပစြာ အလွဆင္ထားေလသည္။
ထုိအခ်ိန္အခါသမယ၊ မိဂဒါ၀ုန္ေတာ၀ယ္ ပို၍ပင္ သာယာၾကည္ႏူးဖြယ္ပင္ျဖစ္၏။
ျမတ္ဗုဒၶ သည္ ပဥၥ၀ဂၢီတုိ႔အား တရားဦးေဟာေပေတာ့မည္။ ျမတ္ဗုဒၶတရားဦးအတြက္ နတ္ျဗဟၼာမ်ားသည္လည္း တရားနာရန္ ၾကိဳတင္၍ ေနရာယူထားၾကျပီးျဖစ္၏။ တရားဦးစခါနီးမွ အားခဲျပီး ေရာက္ရွိလာေသာ နတ္ျဗဟၼာမ်ားသည္လည္း ေနရာယူေနၾကျပီ။ အေရအတြက္အားျဖင့္ နတ္ျဗဟၼာေပါင္း (၁၈) ကုေဋမွ်ပင္ ရွိသည္။ ထုိတရားနာပရိသတ္တုိ႔တြင္ လူသာမာန္အားျဖင့္ ပဥၥ၀ဂၢီ ငါးဦးသာ ရွိသည္။ ျမတ္ဗုဒၶက..ပဥၥ၀ဂၢီတုိ႔ ရုိရုိေသေသ ခင္းေပးထားေသာ ေနရာထုိင္ခင္းတြင္ ထုိင္ေတာ္မူ၊ ပဥၥ၀ဂၢီတုိ႔က ျမတ္ဗုဒၶ ေရွ႕ေမွာက္တြင္ ေနရာယူထားလုိ႔၊ နတ္ျဗဟၼာမ်ားမွာေတာ့ ဘုရားကုိယ္ေတာ္ျမတ္၏ ၀ဲယာ အေနာက္ဘက္ ၀န္းက်င္တုိ႔တြင္ အသီးသီး အရုိအေသျပဳ ေနရာယူထားၾကေလျပီ။ ပဥၥ၀ဂၢီတုိ႔ ႏွင့္ နတ္ျဗဟၼာအားလုံးတုိ႔က..ျမတ္ဗုဒၶ၏ ႏုတ္ေတာ္မွ ထြက္ေပၚလာမယ့္ တရားဦး ကုိ အာရုံစုိက္ထား၊ ေမွ်ာ္လင့္ေနၾကေလ၏။ ေဘးပတ္၀န္းက်င္မွလည္း အေႏွာက္ယွက္ အသံဗလံမ်ား မရွိဘဲ၊ေအးခ်မ္း တိတ္ဆိတ္ သာယာေနေလသည္။
ထုိအခ်ိန္အခါ၀ယ္..ျမတ္ဗုဒၶက..
ေဒြ ေမ ဘိကၡေ၀ အႏၲာ ပဗၺဇိေတန န ေသ၀ိတဗၺာ
ဟု စတင္ တရားေဟာေလျပီ။
ျမတ္ဗုဒၶ၏ ႏုတ္ေတာ္မွ ထြက္ေပၚလာေသာ ထုိစာပိုဒ္ေလးသည္..စၾကာ၀ဠာတုိက္ (၁)ေသာင္းမွ နတ္ျဗဟၼာမ်ား ၾကားေအာင္ ပ်ံ႕ႏွ႔ံထြက္ေပၚသြားပါေတာ့၏။ ေဂါတမျမတ္ဗုဒၶသာသနာတြင္.. တရားေဟာေသာအေနျဖင့္ ပထမဆုံးထြက္ေပၚလာေသာ တရားသံျဖစ္၏။ ပထမဆုံး ဓမၼျဖစ္၏။ ထုိပါဠိေတာ္စာပုိဒ္ေလးျဖင့္ ျမတ္ဗုဒၶက..သာသနာေတာ္ကုိ စတင္လုိက္ေလျပီ။
အဓိပၸါယ္မွာ…
ဘိကၡေ၀ ရဟန္းတုိ႔၊ အို ခ်စ္သားတုိ႔..
ရဟန္းအျဖစ္သုိ႔ ကပ္ေရာက္ျပီးေသာ ပုဂၢိဳလ္သည္ (၂)ပါးေသာ ဤတရားအစုတို႔ကုိ မမွီ၀ဲအပ္ကုန္
ရဟန္းေတာ္ဆုိတာ ဤဆုိလတံၱ႔ေသာ တရား (၂)မ်ဳိးတုိ႔ကုိ မမွီ၀ဲ မသုံးစြဲေကာင္းဘူး။
ဟု အဓိပၸါယ္ရေလသည္။
မမွီ၀ဲ မသုံးစြဲေကာင္းေသာ ဤတရား(၂)မ်ဳိးဆုိသည္မွာ..
- ကာမသုခလႅိကာႏုေယာဂ ႏွင့္
- အတၱကိလမထာႏုေယာဂ ..တုိ႔ျဖစ္၏။
ပါဠိစာလုံး အႏၲ ဆုိသည္မွာ အယုတ္တရားမ်ား (သုိ႔) အစြန္းတရားမ်ား (သုိ႔) အဖုိ႔ အစု တရားမ်ားဟုေခၚ၏။ (ဓမၼေစတီဆရာေတာ္)
ပထမ အဖုိ႔အစု တရားျဖစ္ေသာ ကာမသုခလႅိကာႏုေယာဂ အက်င့္ဆုိသည္မွာ..
ကာမဂုဏ္အာရုံတုိ႔၌ သာယာတပ္မက္ႏွစ္သက္ျပီး ခံစားေနျခင္းျဖစ္၏။ ကာမဂုဏ္ကုိ မွတ္သားထားျခင္း၌ အေၾကာင္းခံေသာ အက်င့္ျဖစ္၏။ ၀တၳဳကာမတုိ႕ကုိ ကပ္ညိေနျခင္း ျဖစ္၏။ (ဓမၼေစတီဆရာေတာ္)
လုိခ်င္ႏွစ္သက္ဖြယ္ျဖစ္ေသာ အဆင္း အသံ အနံ႔ အရသာ အေတြ႕ ဆုိေသာ အာရုံတုိ႕ကုိ ၀တၳဳအာရုံကာမဂုဏ္ မ်ားဟု ေခၚ၏။ ထုိ ၀တၳဳအာရုံ ကာမဂုဏ္တုိ႔ကုိ ႏွစ္သက္သာယာျခင္း ၊ထုိ ကာမဂုဏ္ခ်မ္းသာတုိ႔ကုိ တုိးပြားေအာင္ ျပဳလုပ္၊ က်င့္ၾကံ ၾကိဳးကုတ္ အားထုတ္ေနျခင္းကုိ ကာမသုခလႅိကာႏုေယာဂ အက်င့္ဟု ေခၚ၏။ (မဟာစည္ဆရာေတာ္)
ထုိအက်င့္ကုိ က်င့္ေနျခင္းသည္..
1. ယုတ္ညံ့၏
2. ရုိင္းလည္းရုိင္းျပ၏
3. ပုထုဇဥ္လူတုိ႔ သူသူ ငါငါ ႏွင့္ ဆက္ဆံေသာ အလုပ္မ်ဳိးလည္း ျဖစ္၏
4. အရိယာတုိ႔၏ အက်င့္လမ္းစဥ္လည္း မဟုတ္ေပ
5. အက်ဳိးမဲ့ႏွင့္သာ စပ္ဆုိင္၏ (၀ါ) အက်ဳိးမဲ့ကုိသာ ျဖစ္ေစတတ္၏
ထုိ႔ေၾကာင့္ ေရွာင္ၾကဥ္ရမည့္ ပထမ အဖုိ႔အစု တရားပင္ျဖစ္၏။
ဒုတိယအဖုိ႔အစုတရား ျဖစ္ေသာ အတၱကိလမထႏုေယာဂအက်င့္ဆုိသည္မွာ…
မိမိကုိယ္ကုိ အလြန္အကြ်ံ ပင္ပန္းဆင္းရဲခံ က်င့္ၾကံအားထုတ္ေသာ အက်င့္မ်ုဳိးတုိ႔ျဖစ္၏။ ဥပမာဆုိရလ်င္..
ကိေလသာ ကုန္ခမ္းသြားေအာင္ ဆူးေပၚ၌ အိပ္ျခင္း၊ ပူအုိက္ေသာ ရာသီတြင္ အရပ္ေလးမ်က္ႏွာ မီးပုံၾကီးမ်ား အလယ္၌ ကိေလသာကုန္သြားေအာင္ အပူခံျခင္း၊ အလြန္ေအးေသာ အခ်ိန္၌ ကိေလသာကုန္သြားေအာင္ ျမစ္ထဲသုိ႔ ေရခ်ဳိးဆင္းျခင္းတုိ႔ျဖစ္၏။
ထုိ႔ေၾကာင့္ ထုိအက်င့္တုိ႔သည္..အေလ့အစြဲ အက်င့္စြဲတုိ႔ကုိ အမွီျပဳ၍၊ အေၾကာင္းခံ၍ မွားယြင္းစြာ က်င့္ၾကံျခင္း၊ ခႏၶာကုိယ္၌ မွန္ကန္ေသာ လြတ္ေျမာက္မႈကုိ မွားယြင္းစြာ ရွာျခင္းပင္ျဖစ္၏။ ပဋိစၥသမုပၸါဒ္အားျဖင့္ ဆုိရလ်င္..အ၀ိဇၨာဦးေဆာင္ တဏွာေနာက္လုိက္ျဖစ္ေသာ လမ္းစဥ္မ်ဳိးျဖစ္၏။ (ဓမၼေစတီဆရာေတာ္)
ထုိအက်င့္မ်ဳိးကုိ က်င့္ၾကံအားထုတ္ျခင္းသည္လည္း..
1. ဆင္းရဲကုိသာ ျဖစ္ေစတတ္၏။
2. အရိယာတုိ႔၏ အက်င့္လမ္းစဥ္လည္း မဟုတ္ေပ။
3. အက်ဳိးမဲ့ကုိသာ ျဖစ္ေစတတ္၏။..
ထုိ႔ေၾကာင့္ ဒုတိယ အဖုိ႔အစု တရားျဖစ္ေသာ အတၱစြန္းကုိလည္း ေရွာင္ၾကဥ္ရမည္။
ကာမသုခလႅိကာနုေယာဂအက်င့္ ဆုိသည္မွာ ကာမစြန္း ျဖစ္၏။
အတၱကိလမထာနုေယာဂအက်င့္ဆုိသည္မွာ အတၱစြန္း ျဖစ္၏။
တရားသေဘာအားျဖင့္
ကာမစြန္း ဆုိသည္မွာ ေလာဘပင္ျဖစ္၏။ အတၱစြန္း ဆုိသည္မွာ ေဒါသ ကုိ ညႊန္းဆုိသည္။
ထုိသုိ႔ ေလာဘဘက္ကုိလည္း မလုိက္..ေဒါသဘက္ကုိလည္း မလုိက္ဘဲ..အလယ္လမ္း အက်င့္ျဖစ္ေသာ မဇိၥ်မပဋိပဒါအက်င့္ျမတ္ကုိ ျမတ္ဗုဒၶက..ကုိယ္ပုိင္ဥာဏ္ျဖင့္ ပုိင္းျခားထင္ထင္ သိအပ္ျမင္အပ္ခဲ့ေလျပီ။
ထုိ မဇၥိ်မ ပဋိပဒါအက်င့္ျမတ္ကုိ က်င့္ၾကံျခင္းျဖင့္ ရရွိႏုိင္ေသာ ဂုဏ္ထူးတုိ႔မွာ..
- ဥာဏ္မ်က္စိကုိ ျပဳတတ္ျခင္း
- ကိေလသာခပ္သိမ္း ကင္းေ၀းေစတတ္ျခင္း၊ ျငိမ္းေအးေစတတ္ျခင္း
- ထူးေသာဥာဏ္ျဖင့္ သိအပ္ျမင္အပ္ျခင္း
- မဂ္ဥာဏ္ျဖင့္ သစၥာ (၄)ပါးတုိ႔ကုိ သိျမင္ႏုိင္ျခင္း
- နိဗၺာန္သုိ႔ မ်က္ေမွာက္ျပဳႏုိင္ရန္ အက်ဳိးေပးျခင္း ..တုိ႔ျဖစ္၏။
ထုိ႔သုိ႔ နိဗၺာန္တုိင္ေအာင္ အက်ဳိးေပးႏုိင္ေသာ အလယ္အလတ္ လမ္းစဥ္မွာ..မဂၢင္ (၈)ပါးပင္ ျဖစ္၏။ မဂၢင္ (၈)ပါး တုိ႔မွာ..
- သမၼာဒိ႒ိ
- သမၼာသကၤပၸ
- သမၼာ၀ါစာ
- သမၼာကမၼႏၲ
- သမၼာအာဇီ၀
- သမၼာ၀ါယာမ
- သမၼာသတိ
- သမၼာသမာဓိ….
တုိ႔ပင္ ျဖစ္ေလသည္။
.....................................
ေအာက္ပါတရားေတာ္မ်ားမွ စီကုံးေရးသားျခင္းျဖစ္သည္။
ဓမၼစၾကာတရားေတာ္ အပိုင္း ၃[mp3]- မင္းကြန္းဆရာေတာ္ဘုရားၾကီး
ဓမၼစၾကာတရားေတာ္[pdf]- မဟာစည္ဆရာေတာ္ဘုရားၾကီး
ဓမၼစၾကာတရားေတာ္ [mp3]- ဓမၼေစတီဆရာေတာ္ ဘဒၵႏၲ ေကာသလႅ
(မွတ္ခ်က္၊ အထက္ပါ ပန္းခ်ီကားအား ၾကည္ညိဳသျဖင့္ ေဖာ္ျပထားျခင္းျဖစ္သည္။
အမွန္အားျဖင့္ ပဥၥ၀ဂၢီ (၅)ပါးတုိ႔မွာ..တရားဦးနာစဥ္က..၀ိနည္းေတာ္ရဟန္းမ်ားမျဖစ္ေသးပါ။ ထုိစဥ္က ပဥၥ၀ဂၢီငါးပါးတုိ႔မွာ သာသနာတြင္း ရဟန္းမ်ားမဟုတ္ေသးဘဲ၊ သာသနာပရဟန္းမ်ားသာျဖစ္၏ဟု မဟာစည္ဆရာေတာ္ဘုရားၾကီး ဓမၼစၾကာတရားေတာ္ထဲ၌ ေရးသားထားပါသည္။ ထု႔ိအျပင္..ျမတ္ဗုဒၶ ႏုတ္ေတာ္ထြက္ ျဖစ္ေသာ..
ပဗၺဇိတ ဟူေသာ ပါဠိပုဒ္၏အဓိပၸါယ္မွာ....လူေလာကသံေယာဇဥ္ကုိ စြန္႔ခြါထား၍ လြတ္ေျမာက္မႈကုိ ရွာေဖြေနေသာ ပုဂၢိဳလ္ကုိသာ ရည္ရြယ္ပါသည္ဟု..ဓမၼေစတီဆရာေတာ္ တရားေတာ္ထဲတြင္လည္း ေဟာထားပါသည္။ ၎တုိ႔ကုိ ေထာက္ေသာအားျဖင့္..ပဥၥ၀ဂၢီတုိ႔မွာ..တရားဦးဓမၼစၾကာနာစဥ္က..၀ိနည္းရဟန္းအသြင္..မျဖစ္ႏုိင္ေပ။ ဆံပင္ရွည္မ်ားလည္း ရွိႏိုိင္ပါသည္။ မုတ္ဆိတ္ၾကင္စြယ္တုိ႔လည္း ရွိႏုိင္ပါသည္။ တျခားအေရာင္ အ၀တ္ကုိလည္း ၀တ္ဆင္ထားႏုိင္ပါသည္။ )
(ယခင္ပုိ႔စ္မွ အဆက္)
ဥပကတကၠတြန္း ႏွင့္ ေတြ႔ဆုံျပီးေနာက္…သဗၺညဳျမတ္ဗုဒၶလည္း အစဥ္သျဖင့္ ခရီးေဒသစာရီ ဆက္လက္ ၾကြခ်ီေတာ္မူေလသည္။ ရည္ရြယ္ရာ ဗာရာဏသီျမိဳ႕ မိဂဒါ၀ုန္ေတာအတြင္းသုိ႔ ေရာက္ေလျပီ။ ပဥၥ၀ဂၢီတုိ႔ ရွိေနရာ အရပ္ျဖစ္၏။ ပဥၥ၀ဂၢီငါးပါးတုိ႔လည္း ခပ္လွမ္းလွမ္းမွ ဘုရားကုိယ္ေတာ္ျမတ္ၾကြလာသည္ကုိ ျမင္ေနရေလျပီ။ သုိ႔ရာတြင္ သူတုိ႔အျမင္မွာေတာ့ ရဟန္းၾကီးေဂါတမအျဖစ္ပဲ မွတ္ထင္ေနၾကသည္။ ဘုရားအျဖစ္မွန္း သူတုိ႔ မသိေသးေပ။ ထုိသုိ႔ခပ္လွမ္းလွမ္းမွ ျမင္လ်င္ပဲ သူတုိ႔ ၅ပါး အခ်င္းခ်င္း ကတိက၀တ္ (စည္းကမ္းမ်ား) သတ္မွတ္ၾကေလသည္။ သူတုိ႔၏ ကတိက၀တ္မွာကား..
ငါရွင္တုိ႔ ေဟာဟုိမွာ…ပစၥည္းလာဘ္လာဘေတြ ေပါမ်ားေအာင္ က်င့္ၾကံအားထုတ္ေနေသာ..ကမၼ႒ာန္းအလုပ္မွ ေလွ်ာက်ေလျပီးျဖစ္ေသာ ကမၼ႒ာန္းလူထြက္ၾကီး ရဟန္းေဂါတမ လာေနေလျပီ။
ထုိရဟန္းၾကီးေဂါတမကုိ မရွိခုိးၾကနဲ႔၊ ခရီးဦး မၾကိဳဆုိၾကနဲ႔၊ သပိတ္သကၤန္းကုိ လွမ္းမယူၾကနဲ႔
သုိေပမယ့္ သူထုိင္ခ်င္ရင္ ထုိင္လုိ႔ရေအာင္ ေနရာေလးေတာ့ ထားေပးလုိက္ၾကပါစုိ႔….ဟု..
ခပ္ေစာေစာတည္းက..သူတုိ႔ဘာသာသူတုိ႔ ဣေျႏၵရရ ကတိက၀တ္မ်ား ျပဳထားၾကေလသည္။ ဒီလုိ ကတိက၀တ္ေတြ သတ္မွတ္ေပမယ့္လည္း တကယ္ေတာ့ သူတုိ႔ငါးပါး၏စိတ္ထဲေတာ့ ျမတ္ဗုဒၶအေပၚ ခ်စ္ျခင္း တကယ္ မကင္းႏုိင္ေသးေပ။ အင္တင္တင္ျဖင့္ ဟန္လုပ္ေနၾကျခင္းပင္ျဖစ္၏။
သဗၺညဳျမတ္ဗုဒၶလည္း တလွမ္းျပီးတလွမ္း သူတုိ႔ရွိရာသုိ႔ ခ်ဥ္းကပ္လာေလျပီ။ ထုိသုိ႔ တလွမ္းျပီးတလွမ္း နီးကပ္လာေလေလ..သူတုိ႔ ေဆာက္တည္ထားတဲ့ ကတိက၀တ္ေတြ အလုိလုိေလွ်ာ့က် သြားေလေတာ့၏။ ျမတ္ဗုဒၶ၏ တန္ခုိးေတာ္ပင္ျဖစ္၏။ ျမတ္ဗုဒၶ၏ တန္ခုိးေတာ္ေၾကာင့္ သူတုိ႔ သေဘာတူ သတ္မွတ္ထားေသာ ကတိက၀တ္မ်ား ပ်က္ေလျပီ။
ထုိ႔ေၾကာင့္ ေရွ႕ဆုံးမွ ကုိယ္ေတာ္ကစျပီး ကတိက၀တ္ကုိ ပ်က္ေလျပီ။ ဘယ္လုိမွ ဘယ္လုိ ထၾကြလုိက္မွန္းမသိႏုိင္ေအာင္ဘဲ ျမတ္ဗုဒၶအား..လွမ္းျပီး ခရီးဦး ၾကိဳဆုိေလသည္။
ေရွ႕ဆုံးကုိယ္ေတာ္က..ကတိက၀တ္ပ်က္ေလေတာ့ ေနာက္နားမွကုိယ္ေတာ္တပါးကလည္း ျမတ္ဗုဒၶ၏ သပိတ္သကၤန္းကုိ လွမ္းယူ ၾကိဳဆုိေလျပန္သည္။
ေနာက္တတိယကုိယ္ေတာ္ကလည္း ဟုိကုိယ္ေတာ္မွ သပိတ္သကၤန္းလွမ္းျပီး အရုိအေသျပဳလ်င္ ငါလည္း.အရိုအေသေပးဦးမည္ဆုိျပီး..ေနရာထုိင္ခင္းေပးျပန္ေလသည္။
ေနာက္ စတုတၳကုိယ္ေတာ္သည္လည္း ဘုရားကုိယ္ေတာ္ျမတ္ ေျခေတာ္ေဆးဖုိ႔ရန္ ေျခေဆးေရကုိ သြားခပ္ေလသည္။
ေနာက္ဆုံးကုိယ္ေတာ္တစ္ပါးကလည္း ဘုရားကုိယ္ေတာ္ျမတ္ သုံးစြဲဖုိ႔ရန္ ေျခေဆးအင္ပ်ဥ္ ေျခပြတ္အုိးျခမ္းတုိ႔ကို ယူလာေလ၏။
သူတုိ႔၏ သတ္မွတ္ထားေသာ ကတိက၀တ္မ်ားပ်က္ျပီး… အသီးသီး အရုိအေသ ျပဳၾကေလေတာ့သည္။ ေနရာထုိင္ခင္း၌ ဘုရားကုိယ္ေတာ္ျမတ္ ထုိင္ေတာ္မူျပီးေနာက္ ..ပဥၥ၀ဂၢီတုိ႔က စတင္ စကားေျပာၾကေသာအခါ..
ငါ့ရွင္ ေဂါတမ ကြ်ႏု္ပ္တုိ႔ ဟုိတုန္းက ငါ့ရွင္ကုိ ေရပူေရခ်မ္း ကမ္းလွမ္းျပီးေတာ့ ျပဳစုခဲ့ၾကတယ္ေနာ္၊ ကြ်ႏု္ပ္တုိ႔ ထြက္ခြါသြားေသာအခါ ဘယ္သူကမ်ား ျပဳစုပါသလဲ..ငါ့ရွင္စိတ္ထဲမွာ ဘယ္လုိမ်ားျဖစ္သတုန္းဟု..ေျပာဆုိေမးျမန္းၾက၏။
ထုိ႔သုိ႔ သူတုိ႔ ေျပာဆုိေမးျမန္းစကားအခြန္းတုိင္းမွာ ငါ့ရွင္ေဂါတမ ငါ့ရွင္ေဂါတမဟု အမည္ေတာ္တပ္ျပီး.. ေျပာဆုိၾက၏။ တန္းတူသဖြယ္သေဘာထားျပီး သူႏွယ္ငါ့ႏွယ္ ေျပာဆုိေနၾကျခင္းျဖစ္၏။ သူေတာ္ေကာင္းဘက္မွၾကည့္လ်င္ အင္မတန္ရုိင္းျပေသာ စကားအသုံးအႏႈံးျဖစ္၏။ ထုိအခါ သဗၺညဳျမတ္ဗုဒၶက….
ဘိကၡေ၀ ရဟန္းတုိ႔..ေရွးဘုရားတုိ႔ႏွင့္ အလားတူျဖစ္ေသာ ငါ့ကုိ..ေဂါတမ ေဂါတမ ဆုိျပီး အမည္ရင္းျဖင့္ မသုံးႏႈံးၾကနဲ႔ မေခၚေ၀ၚၾကနဲ႔။ အဂါရ၀ ျဖစ္မယ္။ ငါ့ရွင္လုိ႔လည္း မေျပာၾကနဲ႔။ ရဟန္းတုိ႔ ငါသည္ကား..
အရဟံ - ပူေဇာ္အထူးကုိ ခံထုိက္ေသာ ဘုရားျဖစ္ျပီ။ အရဟံဂုဏ္ေတာ္ရွင္ ျဖစ္ျပီ။
တထာဂေတာ - ေရွးဘုရားတုိ႔ႏွင့္ အလားတူျဖစ္ျပီ။
သမၼာသမၺဳဒၶ - ကုိယ္တုိင္ မွန္စြာသိေသာ ဘုရား ျဖစ္ျပီ။
ရဟန္းတုိ႔ နားစုိက္ေထာင္ၾကကုန္။ ငါဘုရား တရားေဟာမယ္။ ငါဘုရား ဆုံးမတဲ့အတုိင္း သင္ခ်စ္သားတုိ႔ လုိက္နာပါမူကား..အမ်ဳိးေကာင္းသား သင္ခ်စ္သားတုိ႔ လုိလာေတာင္းတအပ္ေသာ အရဟတၱမဂ္ဖုိလ္ကုိ မ်က္ေမွာက္ဘ၀၌ပင္ ေရာက္၍ ရ၍ ျပည့္စုံၾကေပလိမ့္မည္…
ဟု ရဲရဲတင္းတင္း မိန္႔ေတာ္မူေလ၏။
ျမတ္ဗုဒၶက..ထုိသုိ႔ မိန္႔ေတာ္မူေသာ္လည္း ပဥၥ၀ဂၢီတုိ႔က..ဘုရားဟု မယုံၾကည္နု္ိင္ၾကေသးေပ။ ထုိ႔ေၾကာင့္ အခုလုိ ျပန္လည္ ေလ်ာက္ထားေလသည္။
ငါ့ရွင္ေဂါတမ ဒီေလာက္လည္းပဲ အေျပာမၾကီးပါနဲ႔ဦး…ဟုိတုန္းက..ဥရုေ၀ဠေတာမွာ တရားအားထုတ္စဥ္..အစာ မစားဘဲ ခဲခဲ ယဥ္းယဥ္း တရားအားထုတ္စဥ္ကမွ သဗၺညဳျမတ္ဗုဒၶ မျဖစ္ပါဘဲ..အခု ကမၼ႒ာန္းကေလွ်ာက် တဲ့အခါက်မွ၊ ပစၥည္းလာဘ္လာဘ ေပါမ်ားေအာင္ အားထုတ္တဲ့သူျဖစ္မွ အဘယ္မွာ သဗၺညဳတဥာဏ္ေတာ္ကုိ ရႏိုင္ပါမလဲ၊ အဘယ္မွာ တရားထူး တရားျမတ္တုိ႔ကုိ ရႏုိင္ပါမလဲ
ဟု ျပန္လည္ ေျပာဆုိေလသည္။ သူတုိ႔၏ စိတ္ထဲ ရွိတဲ့အတုိင္း ရုိးရိုးပဲ ေျပာဆုိလုိက္ျခင္းျဖစ္၏။
သူတုိ႔ အခုလုိ ျမတ္ဗုဒၶအေပၚ၌ အထင္အျမင္ ေျပာင္းလဲ သြားျခင္းမွာလည္း အံ့ၾသဖြယ္ပင္ျဖစ္၏။ ဟုိအရင္ ဘုရားအေလာင္းေတာ္ငယ္စဥ္ကတည္းကပင္..သူတုိ႔က..ဘုရားအေလာင္းေတာ္အား ေသခ်ာေပါက္ ျမတ္ဗုဒၶျဖစ္လိမ့္မည္ဟု တြက္ခ်က္ ေျပာထားခဲ့ျပီးျဖစ္၏။ ထုိ္႔ေၾကာင့္လည္း ဘုရားအေလာင္းေတာ္အား ဥရုေ၀ဠေတာမွေန၍ ၾကိဳတင္ ေစာင့္ၾကိဳေနခဲ့ၾကသည္။ ဘုရားအေလာင္းေတာ္ ဒုကၠရစရိယာအက်င့္ကုိ က်င့္ေသာအခါ၌လည္း ၀တ္ၾကီး၀တ္ငယ္ျပဳစုခဲ့ၾကေသး၏။ သုိ႔ေပမယ့္ အေလာင္းေတာ္ ထုိအက်င့္မွ ထြက္ျပီး အစာ အနည္းငယ္ ျပန္လည္စားသုံးေသာအခါ..သူတို႔သည္ ဘုရားအေလာင္းေတာ္အေပၚ ဘုရားျဖစ္မည္ဟုု ယုံၾကည္ခ်က္မထားေတာ့ေပ။ သူတုိ႔ မူလ တြက္ခ်က္ထားေသာ ေဟာေျပာခ်က္ကုိပင္ မယုံၾကည္ၾကေတာ့ပဲ ဘုရားအနီးမွ ထြက္ခြာခဲ့ျခင္းျဖစ္၏။ ထုိသုိ႔ သူတုိ႔ ယုံၾကည္ခ်က္မ်ား ေျပာင္းလဲသြားျခင္းမွာ..သူတုိ႔၏ အျမင္မွား အယူမွားျခင္း၌အေျခခံ၏။ သူတုိ႔ အျမင္မွားကား..ဒုကၠရစရိယအက်င့္အား က်င့္စဥ္မွန္ဟု စြဲလမ္း ယုံၾကည္ထားျခင္းျဖစ္၏။ ထုိအက်င့္ က်င့္မွသာလ်င္ တကယ္ပင္ ဘုရားျဖစ္နုိင္၏ဟု လက္ခံထားေသာ အယူမွားပင္ျဖစ္၏။ ျမတ္ဗုဒၶေဟာေျပာမွသာလ်င္ သူတုိ႔လည္း ထုိအက်င့္ကုိ အတၱကိလမထ အက်င့္မွားမွန္း သိၾကေပလိမ့္မည္။
ထုိသုိ႔ ပဥၥ၀ဂၢီတုိ႔က..ျပန္လည္ေျပာဆုိေသာ စကားအေပၚ.. ျမတ္ဗုဒၶက ျပန္လည္၍ အခုလုိမိန္႔ေတာ္မူသည္။..
ရဟန္းတုိ႔ ေရွးဘုရားတုိ႔ႏွင့္ နည္းတူ လာျခင္းေကာင္းေသာ ငါဘုရားသည္..သင္ခ်စ္သားတုိ႔ ထင္ေနသလုိ..ကမၼ႒ာန္းအလုပ္မွ ေလ်ာက်တဲံ့သူလည္း မဟုတ္ေပဘူး၊ ပစၥည္းေပါမ်ားေအာင္ အားထုတ္ေသာသူလည္း မဟုတ္ဘူး၊
ငါသည္ကား..အရဟံ၊ သမၼာသမၺဳဒၶ၊ တထာဂတ ဂုဏ္ရွင္ စင္စစ္ ဧကန္ ဘုရားျဖစ္၏။ အျမိဳက္နိဗၺာန္ကုိ ငါကုိယ္တုိင္ သိအပ္ျမင္အပ္ခဲ့ျပီ။ ခ်စ္သားတုိ႔ နားစုိက္ေထာင္ၾက၊ ငါဘုရား ဆုံးမမယ္။ တရားေဟာမယ္။ ငါဘုရားေဟာတဲ့အတုိင္း သင္ခ်စ္သားတုိ႔ လုိက္နာၾကလ်င္ သင္ခ်စ္သားတုိ႔ လုိလားေတာင့္တအပ္ေသာ အရဟတၱမဂ္ဖုိလ္ကုိ ပစၥကဘ၀မွာပင္ ရႏုိင္ ေရာက္နုိင္မည္…ဟု..
ျပန္လည္မိန္႔ေတာ္မူေလသည္။
ဒုတိယအၾကိမ္တြင္လည္း ပဥၥ၀ဂၢီတုိ႔က ေရွးကအတုိင္းပင္ အဘယ္မွာ သဗၺညဳျမတ္ဗုဒၶျဖစ္နုိင္ပါမလဲဟု..ျပန္လည္ေျပာဆုိျပန္သည္။
ျမတ္ဗုဒၶကလည္း အထက္ကအတုိုင္း ေရွးစကားအတုိင္းပင္ ျပန္လည္မိန္႔ေတာ္မူ၏။
ထုိ႔ေနာက္ တတိယအၾကိမ္တြင္လည္း ပဥၥ၀ဂၢီတုိ႔က..အရင္လုိ ျပန္လည္ေျပာဆုိေသာအခါ..ျမတ္ဗုဒၶက..
ခ်စ္သားတုိ႔ ငါဘုရား..ယခင္က..သင္တုိ႔ႏွင့္အတူရွိခဲ့စဥ္က...ဤသုိ႔ေသာစကားမ်ဳိးကုိ ေျပာခဲ့ဖူးသလား၊ စဥ္းစားၾကေလာ့၊
သင္ခ်စ္သားတုိ႔ကုိ ငါဘုရားက အထင္ၾကီးေစေအာင္..
ကုိယ္ေယာင္ကုိယ္၀ါေတြမရွိဘဲနဲ႔ ကုိယ္ေယာင္ကုိယ္၀ါေတြ ရေနျပီလုိ႔၊
ငါ့မွာ အာရုံနိမိတ္ေတြ ထင္ေနျပီလုိ႔..စသျဖင့္ အထင္ၾကီးေအာင္ ၀ါၾကြားပလႊား ေျပာခဲ့ဖူးသလား
အဲလုိစကားမ်ား သင္တုိ႔ ဟုိတခ်ိန္က..ငါေျပာခဲ့တာကုိ ၾကားခဲ့ဖူးသလား..
ဟုမိန္႔ေတာ္မူေလသည္။
ထုိအခါက်မွ ပဥၥ၀ဂၢီတုိ႔လည္း ..ဟုတ္တယ္ ေရွးတုန္းက..ဒီလုိ စကားမ်ဳိးေတြ မေျပာခဲ့ဖူးဘူး။..ဟုိတုန္းက..တရားထူးကုိ မေတြ႕ရ မသိရေသးလုိ႔ မေျပာခဲ့တာပဲ ..အခုေျပာတာကေတာ့..တကယ္ကုိ သိျမင္လာလုိ႔ သဗၺညဳဘုရားျဖစ္ျပီလုိ႔ ရဲရဲေတာက္ ေျပာတာပဲ..လုိ႔..ဆင္ျခင္စဥ္းစားမိၾကတယ္။..ထုိ႔သုိ႔ ဆင္ျခင္စဥ္းစားမိေတာ့မွပဲ..ဘုရားေဟာတဲ့ တရားေတာ္အား နာယူဖုိ႔ရန္ စကားမေျပာေတာ့ဘဲ စိတ္ကုိ ေဆာက္တည္ၾကေလသည္။..သူတုိ႔စိတ္ထဲမွာ သစၥာတရားကုိ သိဖုိ႔ရန္သာ သတိျဖင့္ နားစုိက္ေထာင္ၾကေတာ့သည္။ တရားနာရန္ အဂၤါသုံးပါး သူတုိ႔သႏၲန္မွာ ရွိေနၾကသည္။ ထုိအဂၤါသုံးပါးမွာ..
- ရုိရုိေသေသ ေနထုိင္ျခင္း
- နားစုိက္ေထာင္ျခင္း
- ဘုရားကုိယ္ေတာ္ျမတ္ ေဟာမည့္ တရားကုိ သိဖုိ႔ရန္သာ စိတ္ကုိ သတိကပ္ထားျခင္း..တုိ႔ျဖစ္၏။…
ထုိအခ်ိန္က်မွ သုံးေလာကထြဋ္ထား သဗၺညဳျမတ္ဗုဒၶက..တရားဦး ဓမၼစၾကာတရားေတာ္ကုိ စတင္ေဟာေတာ္မူေလသည္။
ေအာက္ပါတရားေတာ္အား နာယူျပီး ေရးသားထားသည္။
ဓမၼစၾကာတရားေတာ္ (mp3) - မင္းကြန္းဆရာေတာ္ဘုရားၾကီး
(ယခင္ပုိ႔စ္မွ အဆက္)
အာဠာရရေသ့၊ ဥဒကရေသ့ တုိ႔အတြက္ စိတ္အၾကံေတြ ျဖစ္ျပီးေနာက္မွာ..ျမတ္ဗုဒၶသည္ တရားဦးေဟာရန္ တရားနာပရိသတ္အတြက္ ေရွ႕တဆင့္တက္ ဆင္ျခင္စဥ္းစားေလေတာ့သည္။ အဘယ္သူသည္ တရားဦးႏွင့္ ထုိက္မည္နည္း။
ပဥၥ၀ဂၢီ (၅)ပါး ပဲ ျဖစ္၏။ ပဥၥ၀ဂၢီ တုိ႔မွာ..
- ၀ပၸ
- ဘဒၵိယ
- မဟာနာမ္
- အႆဇိ
- ေကာ႑ည
..တုိ႔ ျဖစ္ၾကသည္။
ထုိသူတုိ႔မွာ အျခားမဟုတ္။ ျမတ္ဗုဒၶအေလာင္းေတာ္ ပဓာနအက်င့္ အားထုတ္ခဲ့စဥ္ကာလက..ေရပူ ေရခ်မ္း ကမ္းလမ္းျပဳစုခဲ့ေပးေသာ၊ ၀တ္ၾကီး/၀တ္ငယ္ျပဳစုခဲ့ေပးေသာသူမ်ား ျဖစ္၏။ ပဓာနအက်င့္ ဆုိသည္မွာ ဒုကၠရစရိယာအက်င့္ကုိ ေခၚဆုိ၏။ ထုိသူတုိ႔၌ ေက်းဇူးရွိ၏။ ျမတ္ဗုဒၶအေလာင္းေတာ္အား ျပဳစုေပးခဲ့ေသာ ေက်းဇူးေပတည္း။ ျမတ္ဗုဒၶသည္ ေက်းဇူးကုိ သိတတ္ရာ၌လည္း အႏႈိင္းမဲ့ျဖစ္၏။
ျမတ္ဗုဒၶအေလာင္းေတာ္သည္ (၆)ႏွစ္တုိင္ေအာင္ ထုိ ဒုကၠရစရိယာအက်င့္ကုိ က်င့္ခဲ့၏။ ထုိအက်င့္သည္ အတၱကိလမထ အက်င့္ တြင္ အက်ဳံး၀င္၏။ အစြန္းေရာက္ အက်င့္ျဖစ္၏။ ထုိသုိ႔ အစြန္းေရာက္မွန္းကုိလည္း ျမတ္ဗုဒၶက..တရားဦး၌ ျပန္လည္ေဟာျပလုိ႔သာ သိရ၏။ တကယ္ေတာ့ ထုိအခ်ိန္က..ေခတ္စားေသာ အက်င့္ျဖစ္၏။ ျမတ္ဗုဒၶသည္ ထုိအက်င့္ကုိ အစြန္းကုန္ အားထုတ္ခဲ့ဖူး၏။ လြန္စြာ ပင္ပန္းဆင္းရဲေစေသာ အက်င့္ျဖစ္၏။ ထုိစဥ္က ပဥၥ၀ဂၢီ (၅)ပါးတုိ႔သည္လည္း အေမွ်ာ္လင့္ၾကီး ေမွ်ာ္လင့္ၾကျပီး ျမတ္ဗုဒၶအနားမွာပင္ ျပဳစုလ်က္ ရွိေနခဲ့ၾက၏။
ပင္ပန္းၾကီးစြာ က်င့္ရတုိင္း ဘုရားျဖစ္လ်င္ ငါသည္ ဘုရားျဖစ္ထုိက္ျပီ..ငါ့ထက္လည္း အဘယ္သူမွ အပင္ပန္းခံ က်င့္ႏုိင္ၾကလိမ့္မည္မဟုတ္ ခႏၶာကုိယ္ကုိ ျပန္လည္ မွ်တေအာင္ အစာအဟာရ မွီ၀ဲျပီး တရားအားထုတ္လ်င္ ေကာင္းေပစြ ဟု စိတ္အၾကံေပၚျပီးသကာလ..
လုံး၀အစာမစားပဲ ေနရာမွ ျပန္လည္ စားသုံးခဲ့၏။ စားသုံးရသည္ ဆုိသည္မွာလည္း ကုလားပဲ စြပ္ျပဳပ္ရည္ကေလး၊ မပဲ စြပ္ျပဳပ္ကေလး၊ (သုိ႔) ပဲေနာက္ စြပ္ျပဳပ္ရည္ေလးမွ်ပင္ ျဖစ္၏။ ထုိသုိ႔ ျပန္လည္ စားသုံးျခင္းအေပၚ ပဥၥ၀ဂၢီတုိ႔သည္ အထင္လြဲျပီး လက္ေလ်ာ့သြားၾက၏။ ရဟန္းၾကီး ေဂါတမေတာ့ ပဓာနအက်င့္မွ ေလ်ာက်သြားေလျပီ၊ ပစၥည္းေပါမ်ားေအာင္ ဘုန္းၾကီးေအာင္ေတာ့ လုပ္ေနျပီဟု..သူတုိ႔စိတ္ထဲမွာ မေမွ်ာ္လင့္ေတာ့ဘဲ အေ၀းသုိ႔ ထြက္ခြါသြားၾကေတာ့၏။
ယခု…ျမတ္ဗုဒၶ တရားဦးဓမၼစၾကာေဟာမည္ဟု စိတ္ၾကံေသာအခါ သူတုိ႔ ငါးပါး အနားမွာမရွိေပ။ အဘယ္အရပ္သုိ႔ ေရာက္ေနပါသနည္း။ ျမတ္ဗုဒၶ ဒိဗၺိစကၠဳအဘိဥာဏ္ေတာ္ကုိ အသုံးျပဳေတာ္မူျပီး ဆင္ျခင္ေလျပီ။ သူတုိ႔ငါးပါး ဗာရာဏသီျမိဳ႔ ဣသိပတန မိဂဒါ၀ုန္ေတာသုိ႔ ေရာက္ရွိေနၾကသည္။ ဣသိပတန ဆုိသည္မွာ..ရေသ့ရဟန္း၊ ဆာဒူး၊ ပရဗုိဇ္တုိ႔ လာေရာက္ အားထုတ္ရာ႒ာနျဖစ္၏။ ေရွးျမတ္ဗုဒၶတုိ႔ တရားဦးေဟာေတာ္မူရာ ႒ာနလည္း ျဖစ္၏။ မိဂဒါ၀ုန္ေတာ ဆုိသည္မွာ သမင္ ဒရယ္ စတဲ့ ေတာေကာင္မ်ားကုိ ေဘးမဲ့ေပးရာေတာျဖစ္၏။ ထုိ ပဥၥ၀ဂၢီ ငါးပါးတုိ႔ ရွိရာအရပ္သုိ႔ ျမတ္ဗုဒၶ ၾကြေတာ္မူရန္ အခ်ိန္တန္ေလျပီ။
ထုိသုိ႔တရားဦးေဟာရန္ ၾကြေတာ္မူရာ၌လည္း ေရွးက သဗၺညဳ ဘုရားတုိင္းသည္ မိဂဒါ၀ုန္ေတာအရပ္သုိ႔ ေကာင္းကင္ခရီး စ်ာန္ျဖင့္ ၾကြေတာ္မူၾကသည္ခ်ည္း ျဖစ္၏။ ေဂါတမျမတ္ဗုဒၶမွာေတာ့ ေကာင္းကင္ခရီးမွ မၾကြဘဲ ေျခလ်င္ခရီး ျဖင့္ပင္ ၾကြေတာ္မူသည္။ ေျခလ်င္ခရီးျဖင့္ ၾကြျခင္းမွာ အေၾကာင္းရွိ၏။ လမ္းခရီးတြင္ ဥပကတကၠဒြန္းနွင့္ ဆုံေတြ႔ရမည္ ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ေျခလ်င္ခရီးကုိ အသုံးျပဳေတာ္မူျခင္း ျဖစ္၏။ သတၱ၀ါတုိ႔တြက္ အက်ဳိးေက်းဇူးမျဖစ္ေစဘဲ အခ်ည္းအႏွီးျဖစ္မည့္ကိစၥ ဘယ္ေသာအခါမွ.. ျမတ္ဗုဒၶတုိ႔ မျပဳလုပ္ေပ။ ေဂါတမျမတ္ဗုဒၶသည္ ဘုရားရွင္အျဖစ္ႏွင့္ အခ်ိန္ကာလ အနည္းဆုံး ေနရေသာ ဘုရားျဖစ္၏။ ဘုရားအျဖစ္ႏွင့္ ၄၅ ႏွစ္သာ ရ၏။ ကာလမွာ တုိေတာင္းလွ၏။ ထုိကာလအတြင္း လုပ္ေဆာင္ရေသာ လုပ္ငန္းမွာေတာ့ မ်ားျပားလွေပ၏။ ေရွးသက္ေတာ္ရွည္ ဘုရားမ်ားႏွင့္ လုပ္ငန္းေဆာင္တာမွာ အတူတူပင္ ျဖစ္၏။ ထုိအခ်ိန္တုိေလးအတြင္းမွာ ျပည့္စုံေအာင္ ေဆာင္ရြက္ခဲ့ရ၏။ ေခ်ခြ်တ္သင့္ေသာ သတၱ၀ါေ၀ေနယ်ကုိ တစ္ေယာက္/တစ္ပါး မက်န္ေအာင္ ဆင္ျခင္ရ၏..ဆင္ျခင္ျပီးသကာလ ထုိသူတုိ႔ဆီသုိ႔ ပင္ပင္ပန္းပန္းျဖင့္ ၾကြေတာ္မူ၍ တရားေဟာရေသး၏။ ထုိကဲ့သုိ႔ မနားမေန သတၱ၀ါတုိ႔အား သံသရာခရီးခဲၾကီးမွ ကယ္တင္ေပးေနသည့္ၾကားမွ ခႏၶာကုိယ္ရွိေနေသးသည့္ အတြက္ ကုိယ္ေတာ္ျမတ္ကုိယ္တုိင္ ခႏၶာဒုကၡတုိ႔ကုိ ခံစားရေသး၏။ ခဏခဏခံစားရေသာ ခါးေတာ္နာရေသာ ဒုကၡ ႏွင့္ ေခါင္းေတာ္ခဲရေသာ ဒုကၡမ်ားျဖစ္၏။ ၀ဋ္မ်ားပင္ျဖစ္၏။
ယခု ဥရုေ၀ဠေတာမွ မိဂဒါ၀ုန္ေတာသုိ႔ တရားဦးေဟာရန္ ၾကြေတာ္မူေသာအခါတြင္လည္း ပင္ပင္ပန္းပန္း ေျခလ်င္ခရီးျဖင့္ပင္ ၾကြေတာ္မူရသည္။ ထုိခရီးမွာလည္း ေ၀း၏။ (၁၈)ယူဇနာ ေ၀းသည္။ မုိင္အားျဖင့္ဆုိလ်င္ (၁၄၂)မုိင္ ေ၀းကြာသည္။
ထုိမွ်ေလာက္ေ၀းကြာေသာ ခရီးကုိ ၾကြေတာ္မူစဥ္ လမ္းခုလတ္တြင္ ဥပက တကၠတြန္းႏွင့္ ေတြ႕ခဲ့သည္။ ဥက တကၠတြန္းသည္ အ၀တ္မ၀တ္ဘဲ က်င့္ေနၾကေသာ ဂုိဏ္းမွ ျဖစ္၏။ ထုိဂုိဏ္းကုိ ဂ်ိန္းဂုိဏ္းဟုေခၚ၏။ ထုိဂုိဏ္း၏ ဆရာၾကီးမွာ နာဋပုတၱ ျဖစ္သည္။
ထုိ ဥပကတကၠတြန္းသည္ ျမတ္ဗုဒၶကုိ ျမင္ေသာအခါ..
ငါ့ရွင္ၾကည့္ရတာ ဣေျႏၵေတြ တည္ျငိမ္ပါေပတယ္၊ ၾကည္လင္သန္႔ရွင္းလွပါေပတယ္။ အေရအဆင္းကလည္း သန္႔ရွင္းျဖဴစင္ပါ၏။ အျပစ္ကင္းစင္လွပါေပ၏။
ငါ့ရွင္.. အဘယ္သူ႔ကုိ ရည္ညႊန္းျပီး ရဟန္းျပဳသလဲ၊ သင့္ဆရာ အဘယ္သူလဲ၊ ဘယ္သူ႔တရားေတြကုိ သင္ႏွစ္သက္ပါသလဲ ဟု
ေမးေလ၏။
သူေမးေသာ ပုံစံမွာ လူသာမာန္တုိ႔ အတန္းအစား သေဘာထားျပီး သူႏွယ္ငါ့ႏွယ္ျဖင့္ ေမးျမန္းလုိက္ျခင္းပင္ျဖစ္၏။
ထုိအခါ သဗၺညဳျမတ္ဗုဒၶက…ရဲရဲေတာက္ ျပန္လည္ မိန္႔ၾကားေလသည္…
ငါသည္ အလုံးစုံေသာ တရားတုိ႔ကုိ လႊမ္းမုိးစုိးပုိင္ေသာ သူျဖစ္ေပ၏။ အဘယ္သူသည္ ငါ့အေပၚ၌ ဆရာျဖစ္ရပါ့မလဲ။ ရွိရွိသမွ် တရားေတြအေပၚမွာ အနိစၥ၊ ဒုကၡ၊ အနတၱ ဆုိတဲ့ လကၡဏာသုံးပါးကုိ အလုိရွိေလသမွ် ပုိင္ပုိင္ႏုိင္ႏုိင္ျဖင့္ သုံးသပ္ႏုိင္တဲ့ အရည္အခ်င္းရွိတဲ့အတြက္ တရားအလုံးစုံအေပၚမွာ ငါသည္ လႊမ္းမုိး စုိးပုိင္နုိင္၏။ အလုံးစုံေသာ တရားတုိ႔ကုိ အရဟတၱဖုိလ္ေပါက္ အသိဥာဏ္ေရာက္ျပီးသူ ျဖစ္၏။ သိျပီးသား ပုိင္ႏုိင္ျပီးသား ျဖစ္ေပ၏။
ငါ့မွာ တဏွာ၊ မာန၊ ဒိ႒ိ ေတြ မျငိကပ္ဘူး။ တြယ္တာတပ္မက္တတ္တဲ့ တဏွာကုိ ဖယ္ရွားျပီးေသာသူ ျဖစ္တဲ့အတြက္ေၾကာင့္ တဏွာကုန္ရာ နိဗၺာန္သုိ႔ ညႊတ္သူ ကုိင္းသူ ျဖစ္၏။
ကုိယ္ပုိင္ဥာဏ္ျဖင့္ နိဗၺာန္ပရမတ္ကုိ ပုိင္းျခားထင္ထင္ သိျမင္ျပီးျဖစ္တဲ့အတြက္ အဘယ္သူကုိ ငါ့ဆရာဟူ၍ ညႊန္ၾကားဖြယ္ရာ ရွိပါလိမ့္မည္နည္း။ ဆရာရယ္လုိ႔ ညႊန္ျပစရာ မရွိပါဘူး။ ေလာကုတၱရာတရားေတြ သိတဲ့ေနရာမွာ ငါ့မွာ့ ဆရာမရွိပါဘူး။ ဆရာရွိဖုိ႔ မေျပာနဲ႔ ေလာကုတၱတရားေတြကုိ သိတဲ့ေနရာမွာ ငါနဲ႔တူတဲ့ ပုဂၢိဳလ္ မရွိေပဘူး၊ နတ္ ျဗဟၼာမ်ားနဲ႔တကြ သဗၺေလာကၾကီးတခုလုံးမွာ ငါဘုရားနဲဲ႔ တုျပိဳင္ ယွဥ္ျပိဳင္ ဖုိ႔ရန္ ပုဂၢိဳလ္ရယ္လုိ႔ မရွိပါဘူး။ ငါနဲ႔ ဂုဏ္ရည္တူသူ မရွိေပ။
ယခု ဓမၼစၾကာတရားဦးေဒသနာေဟာဖုိ႔ရန္ ကာသိတုိင္း ဗာရာဏသီျမိဳ႔ မိဂဒါ၀ုန္ေတာသုိ႔ သြားေပအံ့။
ပညာဥာဏ္မ်က္စိမရွိေသာ အကန္းသဖြယ္ျဖစ္ေနေသာ လူ နတ္ ျဗဟၼာ သတၱ၀ါမ်ားအတြက္ အျမိဳက္နိဗၺာန္စည္ၾကီးကုိ ငါဘုရား တီးေပအံ့
ဟု…မိန္႔ေတာ္မူေလသည္။
ထုိအခါ ဥပကတကၠတြန္းက..မထိတထိျဖင့္ ငါ့ရွင္ေျပာသလုိဆုိလ်င္ အနႏၲဇိန ျဖစ္ထုိက္ပါသေလာ ဟု ေမးျပန္သည္။
ျမတ္ဗုဒၶက..
ေလာကမွာ ငါကဲ့သုိ႔ေသာ ပုဂၢိဳလ္သာလ်င္ ဇိန အမည္ရေပတယ္။ အာသ၀ကၡဥာဏ္ေတာ္ကုိ ရရွိျပီးျပီ။ ငါ့မွာ မေကာင္းမႈ တရားေတြကုိ ဖယ္ရွားျခင္း၌ အၾကြင္းမဲ့ ေအာင္ျမင္ျပီးျပီ ျဖစ္တဲ့အတြက္ေၾကာင့္ ဥပက ငါကား ဇိန အမည္ရွိေပတယ္
ဟု..
ရဲရဲေတာက္ ျပန္လည္ မိန္႔ေတာ္မူေလ၏။
ထုိအခါ ဥပကတကၠတြန္းက…ဟုတ္ပါလိမ့္မည္ ငါ့ရွင္ ဟု
မယုံခ်င္ယုံခ်င္ မယုံတ၀က္ ယုံတ၀က္ျဖင့္ ေျပာျပီး ေဘးဖယ္ကာ သြားျမဲ အတုိင္း သူရည္ရြယ္ထားေသာ အရပ္ဆီသုိ႔ သြားခဲ့ေလသည္။
ဥပကတကၠတြန္းကား အလြန္ကံထူးသည္။ ဘုရားရွင္စစ္နဲ႔ ေတြ႕ဆုံခြင့္ရ၏။ သုိ႔ေပမယ့္..သဗၺညဳဘုရားရွင္ ျပန္လည္ မိန္႔ေတာ္မူေသာ စကားေတာ္မ်ားအေပၚ၌ သူသည္ အျပည့္အ၀ မယုံၾကည္နုိင္ေသးဘဲ.. သံသယ ခံေနေသး၏။ သူ၏ ထုိသံသယေၾကာင့္လည္း တရားဦးႏွင့္ လြဲခဲ့ရေလျပီ။ သုိ႔ရာတြင္ သူ၏ စိတ္ထဲမွာေတာ့ ျမတ္ဗုဒၶအေပၚ၌ သဒၶါတရားေလးေတာ့ ျဖစ္သြားခဲ့သည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္လည္း ေနာင္အခါ သူ ဒုကၡေတြ တသီခ်ည္းရင္ဆုိင္ရေတာ့..ျမတ္ဗုဒၶရွိရာအရပ္သုိ႔ ေရာက္ရွိလာခဲ့ျပီး ရဟန္း၀တ္ခါ အနာဂါမ္ အရိယာၾကီးျဖစ္သြားခဲ့ေပ၏။ ထုိျဖစ္ေပၚလာမည့္ ဥပက၏ အက်ဳိးစီးပြားကုိ ေမ်ာ္ျမင္ေတာ္မူေသာေၾကာင့္လည္း ျမတ္ဗုဒၶသည္ ေျခလ်င္ခရီးျဖင့္ မိဂဒါ၀ုန္ေတာသုိ႔ ၾကြခဲ့ျခင္းျဖစ္ေလ၏။
ထုိသုိ႔ ဥပက ႏွင့္ ေတြ႔ဆုံျပီးေနာက္ ျမတ္ဗုဒၶသည္လည္း အစဥ္သျဖင့္ မိဂဒါ၀ုန္ေတာသုိ႔ ဆက္လက္ ခရီးေဒသစာရီ ၾကြေတာ္မူခဲ့ေလသည္။

(img: ျမတ္ဗုဒၶ ႏွင့္ ဥပကတကၠတြန္း -၊ ျမန္မာက်ဴးပစ္မွ ယူထားပါသည္)
ေအာက္ပါတရားေတာ္နာယူျပီး ေရးသားထားသည္။
ဓမၼစၾကာတရားေတာ္ အပုိင္း (၃) - မင္းကြန္းဆရာေတာ္ဘုရားၾကီး
(ယခင္ ပုိ႔စ္မွ အဆက္)
သဟမၸတိျဗဟၼာၾကီး...ျမတ္ဗုဒၶအားရုိရုိေသေသ ရွိခုိးကန္ေတာ့၍.. ျဗဟၼာျပည္သုိ႔ ျပန္လည္ၾကြသြားျပီးတဲ့ေနာက္....
ျမတ္ဗုဒၶ တစ္ပါးတည္း အဇပါလ ေညာင္ပင္အရိပ္တြင္ က်န္ရစ္ခဲ့ျပီ။ အဲဒီအခ်ိန္ ျမတ္ဗုဒၶသည္ ဆင္ျခင္စဥ္းစားေတာ္မူေလျပီ။ တရားလက္ဦးေဟာဖုိ႔ရန္အတြက္ ျဖစ္၏။ အဘယ္သူကုိ အရင္ဆုံး တရားေဟာရမလဲ၊ အဘယ္သူသည္ ငါဘုရားေဟာမည့္ တရားကုိ ပုိင္းပုိင္းျခားျခား သိႏုိင္ပါမလဲ ဟု စိတ္အၾကံေတာ္ ျဖစ္ေလ၏။ တရားဦးကုိ နာယူမည့္ ကြ်တ္ထုိက္မည့္ တရားနာပရိသတ္အတြက္ ျမတ္ဗုဒၶက..စဥ္းစားဆင္ျခင္ျခင္းျဖစ္၏။ ျမတ္ဗုဒၶ၏ တရားဦးနဲ႔ ပက္သက္လာလ်င္ အၾကံျဖစ္ထုိက္ေသာ ပုဂၢိဳလ္ (၃)စုရွိ၏။..၎တုိ႔မွာ..
- အာဠာရရေသ့ၾကီး
- ဥဒကရေသ့ၾကီး
- ပဥၥ၀ဂၢီ ရဟန္းေတာ္ (၅)ပါး
တုိ႔ျဖစ္ၾက၏။ အာဠာရရေသ့ ႏွင့္ ဥဒကရေသ့ တုိမွာ..ျမတ္ဗုဒၶအေလာင္းေတာ္ ေတာထြက္စဥ္အခါက..တရားေဆြးေႏြးခဲ့ဖူးေသာ ရေသ့ၾကီးမ်ားျဖစ္၏။ ပဥၥ၀ဂၢီ ရဟန္းေတာ္ (၅)ပါးတုိ႔မွာ..ျမတ္ဗုဒၶအေလာင္းေတာ္ ဒုကၠရစရိယာအက်င့္ က်င့္စဥ္က..ေရပူ/ေရခ်မ္း ကမ္းလွမ္းခဲ့ေသာ၊ ၀တ္ၾကီး/၀တ္ငယ္ျပဳစုခဲ့ေပးေသာသူတုိ႔ ျဖစ္ၾက၏။
ကာလမအမ်ဳိးအႏြယ္ အာဠာရရေသ့ သည္ ပညာရွိသည္။ လိမၼာသည္။ ဥာဏ္မ်က္စိ၌ ကိေလသာ ျမဴမႈန္ နည္းပါးေသာ သူျဖစ္၏။ လ်င္ျမန္စြာ တရားထူးရႏုိင္ေသာသူ ျဖစ္၏။ ကြ်တ္ထုိက္ေသာသူမ်ားတြင္ သူသည္ ပထမဆုံး ေနရာတြင္ရွိ၏။ ထုိ႔ေၾကာင့္ သူ႔အား တရားဦး ေဟာရန္ ေကာင္းေပစြ ဟု ျမတ္ဗုဒၶ စိတ္အၾကံျဖစ္ေလ၏။ ထုိစိတ္အၾကံသည္ ပကတိ စိတ္ကူးပင္ျဖစ္၏။ ဥာဏ္ထူးျဖင့္ ဆင္ျခင္ျခင္း မဟုတ္ေသးေပ။ ထုိ႔ကဲ့သုိ႔ ျမတ္ဗုဒၶ စိတ္အၾကံ တည္လုိက္ျပီးေနာက္.... အနီးအနား၌ မထင္မရွား ကြယ္ပေနေသာ နတ္တစ္ဦးသည္..ျမတ္ဗုဒၶအား အခုလုိ..ေလ်ာက္တင္ေလ၏။..
“ဘုန္းေတာ္ ေန၀င္းထြန္းေတာက္ပေတာ္မူေသာ ျမတ္စြာဘုရား…
ကာလမအမ်ဳိးအႏြယ္ အာဠာရရေသ့သည္ ယေန႔မွ လြန္ခဲ့ေသာ (၇)ရက္ေျမာက္ေန႔တြင္....စုတိပ်က္ေၾကြ ေသခဲ့ေလျပီ” ဟု ေလ်ာက္တင္ေလသည္။
နတ္၏အခုလုိ ေလ်ာက္တင္မႈျပီးေသာသကာလ ျမတ္ဗုဒၶသည္ ကုိယ္ပုိင္ဥာဏ္ေတာ္ျဖင့္ အာဠာရရဲ႕ ဂတိကုိ စဥ္းစားဆင္ျခင္လုိက္ေသာအခါ..အမွန္ပင္.. အာဠာရသည္ အတိတ္ (၇)ရက္၌ ကြယ္လြန္ခဲ့ျပီး အာကိဥၥညာယတန ဟူေသာ အရူပဘုံသုိ႔ ေရာက္ရွိေနေလျပီ။ ထုိသုိ႔ သိျမင္ျပီးေနာက္ ျမတ္ဗုဒၶသည္ ဆက္လက္ျပီး အခုလုိ..စိတ္အၾကံျဖစ္ေတာ္မူ၏။
“အာဠာရရေသ့ အဆုံးရႈံးၾကီး ဆုံရႈံးခဲ့ေလျပီ။”
ဟုတ္ေပ၏။ အာဠာရရေသ့ အလြဲၾကီးလြဲခဲ့ျပီ။ အခြင့္အခါ ေကာင္းကုိ လြဲေခ်ာ္သြားျခင္းျဖစ္၏။ သူ၏ လြဲေခ်ာ္မႈမွာ အေသေစာသြားေသာေၾကာင့္ျဖစ္ေပ၏။ တရား မဦးပဲ (၇)ရက္ အေသဦးခဲ့ေသာေၾကာင့္ ယခုေတာ့ ျမတ္ဗုဒၶ၏ တန္ဖုိးရွိလွေသာ ဓမၼစၾကာတရားဦးကုိ နာၾကားခြင့္မရေတာ့ျပီ။
ထုိ႔ေၾကာင့္လည္း မုိးကုတ္တရားစခန္း၏ ေန႔စဥ္ေဆာင္ပုဒ္အတုိင္း အေသမဦးခင္ ဥာဏ္ဦးရန္ အထူးလုိေပ၏။
အာဠာရရေသ့သည္ ဥာဏ္ေကာင္းသူျဖစ္၏။ ျမတ္ဗုဒၶ တရားဦး နာၾကားလုိက္ရလ်င္ တရားကုိ သိျမင္ အရဟတၱမဂ္ဖုိလ္ဆုိက္ေရာက္ျပီး ရဟႏၲာအထိပင္ ျဖစ္နုိင္၏။ ထုိသုိ႔ ထူးခြ်န္ေသာသူ ျဖစ္ပါလ်က္ (၇)ရက္ အေသ ေစာသြားသျဖင့္ အဆုံးရႈံးၾကီး ဆုံးရႈံးသြားျခင္းျဖစ္၏။ ထုိ႔အျပင္ အာဠာရရေသ့ ေရာက္ရွိေနေသာ အာကိဥၥညာယတန အရူပဘုံတြင္ ရုပ္မရွိေပ။ စိတ္ေစတသိက္ နာမ္တရားသက္သက္သာ ရွိ၏။ ရုပ္မရွိသျဖင့္ တရားနာရန္ နား မရွိေပ။ ထုိဘုံ၌ သူေနရမည့္ ကာလသည္လည္း အလြန္ၾကာေညာင္းေပဦးမည္။ ကမၻာေပါင္း ေျခာက္ေသာင္းထိပင္ျဖစ္၏။ ထုိျဗဟၼာသက္တမ္း ကုန္ဆုံးျပီးေသာအခါ လူ႔ဘ၀ သုိ႔ ျပန္လည္ေရာက္နုိင္ပါေသာ္လည္း ပုထုဇဥ္အေနျဖင့္ပင္ သံသရာထဲ က်င္လည္ရေပဦးမည္။ အာဠာရရေသ့ ၏ ဆုံးရႈံးမႈက..ၾကီးမားလြန္းလွသည္။ အာဠာရရေသ့အတြက္ ျမတ္ဗုဒၶ စိတ္အၾကံျဖစ္ျပီးေနာက္ …
ဥဒကရေသ့အတြက္ ျမတ္ဗုဒၶသည္ ပကတိစိတ္ျဖင့္ပင္ ပထမအၾကိမ္ စိတ္အၾကံျဖစ္ေလ၏။
ရာမဆရာၾကီး၏ သားတပည့္ ဥဒကသည္လည္း ပညာရွိေပ၏။ လိမၼာ၏။ တရားနာလုိက္ရလ်င္ လ်င္ျမန္စြာ သိျမင္မည့္ ပုဂၢိဳလ္ပင္ျဖစ္၏။ ထုိ႔ေၾကာင့္ သူ႔အား တရားဦးေဟာရန္ ေကာင္းေပစြ ဟု.. ျမတ္ဗုဒၶ စိတ္အၾကံတည္ေလ၏။ ထုိအခ်ိန္ အနီးအနားမွပင္ မထင္မရွားကြယ္ပေနေသာ နတ္တစ္ဦးမွ..
“ဘုန္းေတာ္ ေန၀င္းထြန္းေတာက္ပေတာ္မူေသာ ျမတ္စြာဘုရား…
ရာမ၏ သားတပည့္ ဥဒကသည္လည္းပဲ ယမန္ေန႔ သန္းေခါင္ယာမ္၌ ကြယ္လြန္ခဲ့ေလျပီ” ဟု ေလ်ာက္တင္ေလသည္။
ျမတ္ဗုဒၶလည္း ကုိယ္ပုိင္ဥာဏ္ေတာ္ျဖင့္ ဥဒက၏ဂတိကုိ ဆင္ျခင္လုိက္ေသာအခါ....မွန္ေပ၏။ ဥဒကလည္း ယမန္ေန႔ သန္းေခါင္ယာမ္၌ ကြယ္လြန္ခဲ့ေလျပီ။ ယခု သူေရာက္ရွိေနေသာ ဘုံမွာ..ေန၀သညာနာယတနဘုံပင္ျဖစ္၏။ ထုိ႔ေနာက္ ျမတ္ဗုဒၶသည္ ဥဒကအတြက္ ယခုကဲ့သုိ႔ စိတ္အၾကံျဖစ္ေလ၏။
“ဥဒကရေသ့သည္လည္း အဆုံးရႈံးၾကီး ဆုံးရႈံးခဲ့ေလျပီ။”
မွန္ေပ၏။ ဥဒကရေသ့ လက္ရွိေရာက္ဆဲ ဘုံမွာလည္း ရုပ္မရွိေပ။ ထုိဘုံ၌ သူသည္ ကမၻာေပါင္း (၈)ေသာင္း(၄)ေထာင္ ရွိေနရဦးမည္။ ရုပ္မရွိသျဖင့္ တရားဦးနာရန္ အခြင့္ထူးကုိ မရေတာ့ေပ။ သူသည္လည္း သစၥာတရားနာလုိက္ရလ်င္ ရဟႏၱာျဖစ္နုိင္ေသာ သူျဖစ္ေပ၏။ ယခုေတာ့ ဥဒကရေသ့ စစ္မွန္ေသာတရားကုိ မနာလုိက္ရသျဖင့္ ဆုံးရႈံးသြားခဲ့ေလျပီ။
.....................
(ကြ်န္ေတာ့္အေတြး)
တရားနာရန္မွာ လြန္စြာအေရးၾကီး၏။ မည္မွ်ပင္ ထူးခြ်န္သူျဖစ္ပါေစ ျမတ္ဗုဒၶ၏ သစၥာတရားေတာ္ေလးကုိမွ မနာရလ်င္ ဒုကၡသစၥာ မျငိမ္းနုိင္ေပ။ ဒုကၡသစၥာမကင္းေသးသမွ်ေတာ့ ထပ္၍ ငုိေနရဦးမည္ ပူေဆြးေနရဦးမည္ ေသာကေတြေ၀ေနရဦးမည္ ပူေလာင္ေနရဦးမည္…. ျပီးျပည့္စုံေသာ ျငိမ္းေအးမႈကုိ ဘယ္ေတာ့မွ မရနုိင္ေပ။ ျမတ္ဗုဒၶ၏ ဓမၼသည္ လြန္စြာတန္ဖုိးၾကီးမားေလ၏။ ေက်းဇူးၾကီးမားလွ၏။ ရတနာသုံးပါးမွာ အကြ်ႏု္ပ္တုိ႔အတြက္ လွည့္ပတ္ဆက္ႏြယ္၍ ေက်းဇူးျပဳေနေလသည္။
ျမတ္ဗုဒၶေဖာ္ထုတ္ေပးမႈေၾကာင့္ ရႏုိင္ခဲ သိနုိင္ခဲေသာ ဓမၼမ်ား ေပၚထြက္လာ၏။ ျမတ္ဗုဒၶေပၚထြန္းလာျခင္းသည္ ကြ်ႏု္ပ္တုိ႔အတြက္ အလင္းေရာင္ ေပးမည့္ပုဂၢိဳလ္ ေပၚထြန္းျခင္းပင္ျဖစ္ေပ၏။ ထုိအလင္းေရာင္၏ အက်ဳိးေက်းဇူးသည္ ကန္႔သက္ခ်က္မရွိ။ ေဘးဥပဒ္ မရွိ။ မမွ်တမႈ မရွိေပ။ ကန္႔သက္ခ်က္ရွိေနျခင္းဆုိသည္မွာ အမွန္ေတာ့ ေကာင္းက်ဳိးဆုိးက်ဳိး ေရာေနျခင္းျဖစ္၏။ ဘက္လုိက္မႈလည္း ပါေနေပမည္။ ျမတ္ဗုဒၶေပးေသာ အလင္းေရာင္၌ ဆုိးက်ဳိးမရွိ။ ဘက္လုိက္မႈမရွိ။ ဘယ္အခ်ိန္..ဘယ္ေနရာ..ဘယ္လူမ်ဳိးမဆုိ လြတ္လပ္စြာ သိရွိခြင့္ရွိ၏။ ျပည့္စုံမႈသာ ရွိ၏။ ထုိအလင္းေရာင္မွာ ဓမၼပင္ျဖစ္၏။ ဓမၼကုိ သိေသာေၾကာင့္ ကံ ကံ၏အက်ိဳး ကုသုိလ္ အကုသုိလ္ ခြဲျခားနုိင္၏။ လိမၼာစြာ ေနထုိင္နုိင္၏။ လိမၼာစြာ ေျပာဆုိတတ္၏။ ေဆာင္ရန္ ေရွာင္ရန္တုိ႔ကုိ မွန္ကန္စြာ သိခြင့္ၾကီးရေပ၏။ နိဗၺာန္ေရာက္ေၾကာင္းတရားနည္းလမ္းတုိ႔ကုိပါ သိေနရ၏။ ထုိဓမၼမ်ားကုိ နာခြင့္ရေနျခင္းမွာ အခြင့္ထူးျဖစ္၏။
ထုိတန္ဖုိးၾကီးေသာ ဓမၼတုိ႔ကုိ မေပ်ာက္ေအာင္ ကာကြယ္ထိန္းသိမ္းထားဖုိ႔ရာ လုိအပ္ေပ၏။ ၾကာရွည္မတည္တံ့လ်င္ ေနာက္လူတုိ႔မွာ ကံမေကာင္းသူမ်ား ျဖစ္ေပလိမ့္မည္။ ထုိ႔သုိ႔ ကာကြယ္ထိန္းသိမ္းေပးထားေသာ ပုဂၢဳိလ္မ်ားမွာလည္း အျခားမဟုတ္။ ရဟန္းေတာ္မ်ားပင္ ျဖစ္၏။ သံဃာပင္ ျဖစ္၏။ ကာကြယ္ထိန္းသိမ္းရာ၌လည္း မူရင္းအတုိင္းျဖစ္ေနဖုိ႔ရာ လုိေပ၏။ မူရင္းအတိုင္း ထိန္းသိမ္းထားမႈကုိ ေထရ၀ါဒဟု ေခၚ၏။ ျမတ္ဗုဒၶ ပြင့္ထြန္းေပၚေပါက္ခဲ့ပါေသာ္လည္း ယခုခ်ိန္ထိ သံဃာမွန္မရွိခဲ့လ်င္ ကြ်ႏု္ပ္တုိ႔ တရားကုိ နာယူလက္ခံခြင့္ ဆုံးရႈံးေလမည္။ ျမတ္ဗုဒၶေခတ္က ပုဂၢိဳလ္မ်ားသာ တရားနာၾကားခြင့္ရ၍ ကံေကာင္းေနေပလိမ့္မည္။ ယခုေတာ့ သံဃာမ်ားရွိေနၾကေသး၍ ကြ်ႏု္ပ္တုိ႔ပါ ဘုရားႏွင့္ ၾကံဳရသလုိပင္ ကံေကာင္းေနရ၏။ သံဃာသည္လည္း ေက်းဇူးၾကီးမားလွေပ၏။
(ဆက္ရန္ရွိေသးသည္)
ေအာက္ပါတရားေတာ္မ်ားအား ေလ့လာမွတ္သားျပီး ေရးသားေဖာ္ျပထားသည္။
ဓမၼစၾကာတရားေတာ္ အပိုင္း(၃) [mp3]- မင္းကြန္းဆရာေတာ္ဘုရားၾကီး
ဓမၼစၾကာတရားေတာ္ [pdf] - မဟာစည္ဆရာေတာ္ဘုရားၾကီး
ျမတ္ဗုဒၶသည္ သတၱ႒ာန တုိ႔တြင္ သီတင္းသုံးေတာ္မူျပီးေနာက္ ပဥၥမသတၱာဟ ျဖစ္တဲ့ အဇပါလေညာင္ပင္ၾကီးရွိရာသုိ႔ ျပန္လည္ၾကြေတာ္မူခဲ့၏။ ဆိတ္ျငိမ္ရာ အရပ္သုိ႔ခ်ဥ္းကပ္ေတာ္မူ၏။ ထုိ႔ေနာက္ ျမတ္ဗုဒၶသည္ ယခုကဲ့သုိ႔ စိတ္အၾကံျဖစ္ေလသည္။ “ရာဂ/ေဒါသ/ေမာဟေတြ ထူေျပာမ်ားျပားတဲ့ သတၱ၀ါေတြကုိ တရားေဟာေပမဲ့ အက်ဳိးရွိမွာမဟုတ္ေပဘူး၊ ငါဘုရား ပင္ပန္းရုံသာရွိမည္” ဟု အဓိပၸါယ္ထြက္ေသာ စိတ္အၾကံေတာ္..ျဖစ္ေလ၏။
ဤစိတ္အၾကံမွာ အံ့ၾသဖြယ္ပင္ျဖစ္သည္။ ျမတ္ဗုဒၶအေလာင္းေတာ္သည္ သုေမဓာဘ၀ကတည္းက.
- ဗုေဒၶါေဗာေဓယ်ံ = ငါသစၥာ (၄)ပါးသိသလုိ သတၱ၀ါတုိ႔ကုိလည္း သိေစရမည္
- မုေတၱာ ေမာေစယ်ံ = ငါကိေလသာမွ ကင္းလြတ္ျပီးလ်င္ သတၱ၀ါတုိ႔ကုိ ကင္းလြတ္ေစရမည္
- တိေဏၰာ တာေရယ်ံ = ငါသံသရာမွာ ကူးေျမာက္ျပီးလ်င္ သတၱ၀ါတုိ႔ကုိလည္း ကူးေျမာက္ေစရမည္..ဟူေသာ..
ရည္ရြယ္ခ်က္မ်ားကုိ ထားရွိခဲ့ျပီးသား ျဖစ္၏။ အခု ျမတ္ဗုဒၶ အျဖစ္ကုိေရာက္ျပီးသကာလမွာေတာ့ တရားမေဟာေတာ့မယ့္ စိတ္အၾကံဟာ ျဖစ္ခဲ့ေလ၏။ ျမတ္ဗုဒၶ၏ စိတ္အၾကံေတာ္ကုိ ေဘးကလူတုိ႔က ၾကည့္လ်င္ တကယ္ပဲ ျမတ္ဗုဒၶတရားမေဟာေတာ့မည္ဟု အထင္မွားစရာျဖစ္၏။
အမွန္ေတာ့ အခုလုိ စိတ္အၾကံေတာ္ျဖစ္ျခင္းမွာ ျမတ္စြာဘုရား ေနာင္ကုိ ဘယ္ေတာ့မွာ တရား မေဟာေတာ့ပါဘူးလုိ႔ ဆင္ျခင္ျခင္းမဟုတ္ပါ။ လက္ရွိ အခ်ိန္ အတြက္သာ ျဖစ္ပါ၏။ လက္ရွိအခ်ိန္မွာမွ မကြ်တ္ထုိက္ေသာ သတၱ၀ါမ်ားအတြက္သာ ျဖစ္၏။
ျမတ္ဗုဒၶရရွိထား သိထားအပ္ျပီးေသာ တရားတုိ႔သည္ လြန္စြာ နက္နဲသိမ့္ေမြ႕၏။ က်ယ္ျပန္႔၏။ ထင္ရာေတြ ေတြးျပီး စိတ္ကူးထားတဲ့ တရားမ်ဳိးမဟုတ္။ ေလာက၏ အရွိတရားႏွင့္ အမွန္တရားတုိ႕ကုိ ျပည့္စုံစြာ သိအပ္ထားျပီးျဖစ္၏။ ထုိကဲသုိ႔ နက္နဲ သိမ္ေမြ႕ေသာ တရားတုိ႔ကုိ သိအပ္ျမင္နုိင္ဖုိ႔အတြက္ ျမတ္ဗုဒၶသည္ အေလာင္းေတာ္ဘ၀ကတည္းက ေလးသေခ်ၤ ကမၻာ တစ္သိန္းၾကာေအာင္ ပါရမီ/စာဂ/စရိယမ်ားကုိ ျပည့္စုံစြာ ဆည္းပူးခဲ့ရပါ၏။ လူသာမာန္တုိ႔ လုပ္ႏုိင္ခဲတဲ့ ျမတ္ေသာအလုပ္-ပါရမီျဖည့္က်င့္ျခင္း ကုိ ျမတ္ဗုဒၶအေလာင္းေတာ္က အခ်ိန္ၾကာေအာင္ မရပ္မနားဘဲ ျဖည့္က်င့္ခဲ့ရေသး၏။ ျမတ္ဗုဒၶျဖစ္မည့္ လက္ရွိဘ၀တြင္ပင္ မည္သူ႕ထံမွာမွ နည္းနာမခံယူဘဲ ကုိယ္ေတာ္တိုင္ ၾကိဳးစားၾကိဳးကုတ္ အားထုတ္ျပီးမွ ဒုကၡသစၥာ၊ သမုဒယသစၥာ၊ မဂၢသစၥာ၊ နိေရာဓသစၥာ ဟူေသာ သစၥာေလးပါးတုိ႔ကုိ ပုိင္းျခားထင္ထင္ သိအပ္ခဲ့ေလျပီ။ ထုိ႔ေၾကာင့္ ဆရာမကူ သယမၻဴ ဥာဏ္ျဖင့္ သမၼာသမၺဳဒၶ အျဖစ္ကုိ ရေအာင္ယူထားျပီး ျဖစ္ရာ၏။
ယခု ဘုရားျဖစ္ျပီးေနာက္ သတၱ၀ါေတြဘက္ကုိ ေရႊဥာဏ္ေတာ္ျဖင့္ ဆင္ျခင္ၾကည့္လုိက္တဲ့အခါ..
သတၱ၀ါမ်ားသည္ အ၀ိဇၨာ ျဖင့္ လႊမ္းမုိးေနၾက၏။ အ၀ိဇၨာ၏ သတၱိသည္ ဖုံးျခင္းသေဘာလည္း ရွိသည္။ ေဖာ္ျခင္းသေဘာလည္းရွိသည္။ ဖုံးျခင္းဆုိသည္ မွာ အမွန္ကုိ မျမင္နုိင္ေအာင္၊ အဓမၼကုိ အဓမၼမွန္းမသိေအာင္ ဖုံးကြယ္ထားျခင္းျဖစ္သည္။ ေဖာ္ျခင္းသေဘာဆုိသည္မွာ မဟုတ္ကုိ အဟုတ္သဖြယ္ျဖစ္ေအာင္ ေဖာ္ထုတ္ျခင္းျဖစ္၏။ [စာ-၆၆၊ ဦးေရႊေအာင္၊ ဗုဒၶသုိ႔မဟုတ္အႏႈိင္းမဲ့]
ထုိ႕ေၾကာင့္ သတၱ၀ါတုိ႕သည္ ဘ၀ကုိ နိစၥ၊ သုခ၊ အတၱ၊ သုဘ ဟုျမင္ၾကသည္။
ျမတ္ဗုဒၶက မည္သည့္ဘ၀ပင္ျဖစ္ေစ အနိစၥ၊ ဒုကၡ၊ အနတၱ၊ အသုဘ ဟု ေဟာေတာ့မည္။
ထို႕ေၾကာင့္ ျမတ္ဗုဒၶ ေဟာေတာ့မည့္ တရားေတာ္မွာ သတၱ၀ါအားလုံး မွတ္ထင္စြဲလမ္းတာႏွင့္ သိသာစြာ ဆန္႕က်င္ေန၏။ အ၀ိဇၨာအေမွာင္ျဖင့္ ပိတ္ဆုိ႕အပ္ေနေသာ..တနည္းအားျဖင့္ ကာမရာဂ၊ ဘ၀ရာဂ၊ ဒိ႒ိရာဂ တုိ႕၏ လႊမ္းမုိးျခင္းခံေနၾကရေသာ သတၱ၀ါတုိ႕သည္ ျမတ္ဗုဒၶေဟာမည့္ သိမ္ေမြ႕နက္နဲေသာ သစၥာတရားေတာ္တုိ႕ကုိ လြယ္လြယ္ျဖင့္ေတာ့ ျမင္နုိင္ၾကမည္မဟုတ္ေပ။
တနည္းေျပာရလ်င္ ျမတ္ဗုဒၶေဟာမည့္ တရားေတာ္တုိ႕သည္ အေရွ႕ဘက္ကုိ လွည္႔ေန၏။
သတၱ၀ါတုိ႕၏ လက္ရွိစိတ္ေနစိတ္ထားက..အေနာက္ဘက္ကုိ ခ်ည္း လွည့္ထားၾကေပ၏။..ထုိမွ်ေလာက္ပင္ ဆန္က်င့္ေနသည္။
ျမင္သာေအာင္ ေလာကဥပမာျဖင့္ ေျပာရလွ်င္..
မိဘ (၂)ပါးတုိ႕သည္ သားသမီးမ်ား ကုိ ဆင္ျမန္းေပးရန္ အဖုိးတန္လွေသာ လက္၀တ္တန္ဆာမ်ားကုိ ၾကိဳးစားရွာေဖြခဲ့၏။ တန္ဖုိးၾကီးမားေသာ အဆင္တန္ဆာေတြကုိ ရျပီးတဲ့အခါ..သူတုိ႕ သားသမီးမ်ားဘက္ကုိ ၾကည့္ျပီး..ဤအဆင္တန္ဆာမ်ားသည္ ငါတုိ႕သမီးၾကီး မဘုတ္ထိုိင္းႏွင့္ ေတာ္ပါ့မလား၊ ငါတုိ႕သား ေမာင္ဘုတ္ထုိင္းႏွင့္ ေတာ္ပါ့မလားဟု စဥ္းစားၾကေပလိမ့္မည္။ သူတုိ႕စဥ္းသားသင့္သလုိပဲ သားသမီးမ်ားကလည္း မိဘမ်ားဆင္ေပးမည့္ တန္ဖုိးၾကီးအဆင္တန္ဆာဘက္ကုိ မလွည့္ဘဲ အေပ်ာ္ၾကီးေပ်ာ္ေနၾကေလသည္။
ထုိ႕ကဲသုိ႕ မိဘမ်ားစဥ္းစားသကဲ့သုိ႕ပင္ ယခုလည္းပဲ ျမတ္ဗုဒၶသည္ သစၥာေလးခ်က္ ဓမၼနက္ကုိ ဟုတ္တုိင္းမွန္စြာ သိအပ္ခဲ့ေလျပီ။ အခု သတၱ၀ါတုိ႕ကုိ ထုိတရားေတြေဟာမယ္လုိ႕ ၾကည့္လုိက္ေတာ့ သတၱ၀ါတုိ႕က အာရုံငါးပါး ကာမဂုဏ္ေတာထဲ၌ မျငီးမျငဴဘဲ အေမြ႕ေလ်ာ္ၾကီး ေမြ႕ေလ်ာ္ေနၾကေပသည္။
ခုတင္က ဥပမာလုိပင္..မိဘမ်ားက သူတုိ႕သားသမီးမ်ားကုိ တန္ဖုိးၾကီးတဲ့အဆင္တန္ဆာေတြ ဆင္ေပးခ်င္ပါဘိ..ဒါေပမယ့္ သားသမီးမ်ားမွာေတာ့ ထုိအဆင္တန္ဆာေတြကုိ စိတ္မ၀င္စားဘဲ ေက်ာေပးျပီး ေပ်ာ္ေနၾကရွာသည္။ ထုိအေျခအေနမ်ဳိးတြင္ ဘယ္မိဘကမွ ေရာဟယ့္ဆုိျပီး ခ်က္ခ်င္းၾကီးေတာ့ မေပးေပ။ သင့္ေတာ္ပါ့မလားေတာ့ စဥ္းစားရေပဦးမည္။
ထုိသုိ႔ပင္ ျမတ္ဗုဒၶသည္ သတၱ၀ါတုိ႕ကုိ ေလာေလာဆယ္အခ်ိန္အတြက္ တရားမေဟာဖုိ႕ စိတ္အၾကံတည္ျခင္းမွ်သာ ျဖစ္ေလျပီ။
အ၀ိဇၨာေၾကာင့္ သခၤါရျဖစ္၊ သခၤါရေၾကာင့္ ၀ိညာဏ္ျဖစ္ ..စတဲ့ ပဋိစၥသမုပၸါဒ္အေၾကာင္းအက်ဳိးစပ္တရားတုိ႕သည္ အမွန္ရွိ၏။ တဏွာကုန္ဆုံးရာ နိဗၺာန္သည္လည္း အမွန္ရွိ၏။ ထုိနိဗၺာန္ဟူေသာ သဘာ၀ဓမၼသည္ အလြန္႕အလြန္ သိျမင္ဖုိ႔ရန္ ခက္ခဲလွေပ၏။
အမွန္အားျဖင့္ ဘ၀ကုိ ဒုကၡသစၥာဟု အမွန္အတုိင္းျမင္ပါမွ ဒုကၡကုိျဖစ္ေစတဲ့ သမုဒယသစၥာကုိ ပယ္နုိင္ေအာင္ ၾကိဳးစားေပမည္။ သမုဒယသစၥာပယ္နုိင္ပါမွလည္း နိေရာဓသစၥာျဖစ္တဲ့ နိဗၺာန္သုိ႕ ဆုိက္ေရာက္ေလမည္။
ထုိသုိ႔ ခႏၶာခ်ဳပ္ျငိမ္း တဏွာခ်ဳပ္ျငိမ္းရာ နိဗၺာန္သုိ႔ ဆုိက္ေရာက္ႏုိင္ေအာင္ ျမတ္ဗုဒၶက သစၥာ၌ အေျခခံေသာ ဓမၼတုိ႕ကုိ ေဟာမည္ဟု သတၱ၀ါပရိသတ္ဘက္ကုိ ၾကည့္လုိက္တဲ့အခါ မကြ်တ္ထုိက္မယ့္ သတၱ၀ါမ်ား၊ ဥာဏ္မမွီေသာ သတၱ၀ါမ်ား ပါရမီမရွိၾကေသာ သတၱ၀ါမ်ားကုိ ေရွးဦးစြာ ျမင္ေလသည္။
ဒါလည္း အဆန္းရယ္ေတာ့မဟုတ္ေပ။ ဥပမာ..
ႏွမ္းျဖဴမ်ားမို႔ေမာက္ေနေအာင္ ထည့္ထားေသာ ႏွမ္းတင္းၾကီးတစ္ခု ရွိမည္။ ထုိ ႏွမ္းျဖဴေတာင္းၾကီးထဲတြင္ ႏွမ္းအနက္လက္တဆုပ္စာမွ်ေလာက္ကုိ နံ႔ေအာင္ ေမႊ၍ေရာထားမည္။ ခပ္လွမ္းလွမ္းမွ ေန၍ ထုိႏွမ္းေတာင္းၾကီးကုိ ၾကည့္မည္ဆုိလွ်င္ ေတာင္းၾကီးထဲတြင္ ႏွမ္း အျဖဴမ်ားသာ ရွိမည္ထင္ေပေတာ့မည္။ အနက္က နည္းလြန္းလွ်င္ အနက္ကုိ ေနာက္မွသာ ျမင္ေပလိမ့္မည္။ အျဖဴက မ်ားလြန္းလွ်င္ အျဖဴကုိ ဦးစြာျမင္ေပလိမ့္မည္။
ယခုလည္း ျမတ္ဗုဒၶ သည္ ေရႊဥာဏ္ေတာ္ႏွင့္ ၾကည့္လုိက္ေသာအခါ မကြ်တ္ထုိက္ေသာသတၱ၀ါမ်ား သိသာစြာ ပထမဆုံး ဥာဏ္၀မွာ လာထင္ေလသည္။ ဒီလုိ မကြ်တ္ထုိက္ေသာသူေတြကုိ သစၥာတရားမ်ား ေဟာေနလုိ႔က..ငါဘုရားမွာ ပင္ပန္းႏြမ္းနယ္ရုံသာပဲဟု စိတ္ၾကံရုံမွ်သာ ျဖစ္၏။
ထုိ႕ေၾကာင့္ ..ထုိစိတ္အၾကံေတာ္သည္ မကြ်တ္ထုိက္ေသာ သတၱ၀ါမ်ားအတြက္သာ ျဖစ္ေပ၏။
တနည္းအားျဖင့္..ျမတ္ဗုဒၶတုိ႔ တရားဦးစတင္ဖုိ႔ရန္အတြက္ အခ်ီနိဒါန္း (၂)ရပ္ လုိအပ္ေပ၏။ ဤနိဒါန္းသည္တုိ႔မွာ..
- ကုိယ္ေတာ္ျမတ္ရဲ႕ သႏၲန္၌ အထင္အရွားျဖစ္တည္ေသာ မဟာကရုဏာေတာ္ ႏွင့္
- ေလာကသမၼတ ျဗဟၼာၾကီးက..ေတာင္းဆုိမႈ..တုိ႔ျဖစ္၏။
ယခု အခ်ိန္တြင္ ကုိယ္ေတာ္ျမတ္၏ သႏၲာန္၌ မဟာကရုဏာေတာ္မွာ အထင္အရွား တည္ေနေလျပီ။ သုိ႔ေပမယ့္ ေလာကသမၼတ ျဗဟၼာၾကီး၏ ေတာင္းဆုိမႈ မျဖစ္ေသးေသာေၾကာင့္..နိဒါန္း (၂)ရပ္လုံးမွာ မစုံေသးေပ။ မၾကာမီတြင္ စုံေခ်ေတာ့မည္။
ျမတ္ဗုဒၶတုိ႔သည္ တရားေဟာဖုိ႔ရန္အတြက္ သဗၺညဳတေရႊဥာဏ္ေတာ္ၾကီးကုိ ရယူခဲ့ရျခင္းျဖစ္ေပသည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ တရားေဟာခ်င္ စိတ္အျပည့္ရွိေပသည္။ ဟုန္ဟုန္က ပုဏၰား ဘာမသိညာမသိႏွင့္ ေမးခြန္းလာေမးစဥ္ကဆုိလ်င္ ျမတ္ဗုဒၶက အခ်ိန္မက်ေသးပါဘဲ နိဒါန္းမစုံေသးပါဘဲ ရတဲ့နည္း ျဖစ္နုိင္တဲ့နည္းနဲ႔ ဥဒါန္းမွတဆင့္ တရားေဟာခဲ့ေသး၏။
ျမတ္ဗုဒၶသည္ အက်ဳိး ရွိ-မရွိကုိ သိရာ၌လည္း အႏႈိင္းမဲ့ ျဖစ္၏။ သုိ႔ျဖစ္၍ လုပ္ငန္းႏွင့္အခ်ိန္ကုိ အပုိအလုိမရွိဘဲ ကြက္တိ၀င္ေအာင္ အသုံးခ်ေတာ္မူႏုိင္ျခင္း ျဖစ္ေပသည္။ [စာ-၇၅-ဦးေရႊေအာင္၊ ဗုဒၶသုိ႔မဟုတ္အႏႈိင္းမဲ့]
ထုိသုိ႔ အသုံးခ်ေတာ္မူႏုိင္ျခင္းေၾကာင့္လည္း ဟုန္ဟုန္က ပုဏၰားႏွင့္ေတြ႕ခဲ့စဥ္ကလည္း တရားမေဟာေသး…ယခုလည္းပဲ နိဒါန္းမစုံလင္ေသးသည့္အတြက္ ေလာေလာဆယ္အတြက္ တရားမေဟာရန္ စိတ္အၾကံတည္ျခင္းမွ်ျဖစ္၏။
ျမတ္ဗုဒၶ၏ စိတ္အၾကံေတာ္ကုိ သဟမၸတိျဗဟၼာၾကီးက သိေသာအခါ..တကယ္ပဲ တရားမေဟာေတာ့ဘူးလားဟု အလြန္ပင္စုိးရိမ္တၾကီး ျဖစ္ခဲ့ေလသည္။ အမွန္မွာေတာ့ ျမတ္ဗုဒၶသည္ ယခုေလာေလာဆယ္အခ်ိန္အတြက္.. အခ်ိန္မက်ေသး၍ နိဒါန္းမစုံလင္ပါေသး၍ တရားမေဟာဖုိ႔ရန္ စိတ္ေတာ္ညြတ္ျခင္းျဖစ္ေပ၏။ သဟမၸတိျဗဟၼာၾကီးသည္လည္း ေဘးကၾကည့္သူပင္ ျဖစ္လင့္ကစား စုိးရိမ္သြားရုံမွ်ပင္ျဖစ္၏။ ထုိ႔ေနာက္ အျခားေသာ နတ္ျဗဟၼာမ်ားၾကားေအာင္.. “ေလာကၾကီး တခုလုံး အဖတ္ဆယ္မရေအာင္ ပ်က္စီးေတာ့မည္” ဟု ေအာ္ဟစ္ ေၾကြးေၾကာ္ေလ၏။ နတ္ျဗဟၼာမ်ား ျခံရံလ်က္ သဟမၸတိျဗဟၼာၾကီးလည္း ျမတ္ဗုဒၶ ရွိရာသုိ႔ ေရာက္လာေလသည္။ ထုိ႔ေနာက္.. ျဗဟၼာၾကီးက..
“သုဂတဂုဏ္ေတာ္ၾကီးႏွင့္ ခ်ီးက်ဴးအပ္ပါေပေသာ ျမတ္စြာဘုရား..သစၥာေလးခ်က္ ဓမၼနက္ကုိ ေဟာၾကားေတာ္မူပါ။ ျမတ္စြာဘုရား၏ တရားကုိ မနာၾကားရလ်င္ သတၱ၀ါမ်ား နိဗၺာန္ႏွင့္ ေ၀းေပလိမ့္မည္။ ဥာဏ္ထက္ေသာပုဂၢိဳလ္ ကိေလသာ နည္းေသာ ပုဂၢိဳလ္တုိ႔လည္း ရွိၾကပါလိမ့္မည္။ ယခု ကမၻာေလာၾကီးတခုလံုးမွာ ဆူးခက္ေတြ ခင္းထားသလုိ ျဖစ္ေနပါ၏။ ထိုဆူးခက္မ်ားမွာ တိတၳိဆရာၾကီးမ်ား ဖန္တီးထားေသာ ၾကံမိၾကံရာ အယူ၀ါဒမ်ားပင္ ျဖစ္ပါ၏။ ထုိ႔ေၾကာင့္ နိဗၺာန္ရဲ႕တံခါးျဖစ္တဲ့ မဂၢင္ကုိ ေဒသနာဥာဏ္လက္ေတာ္ျဖင့္ ဖြင့္လွစ္ေပးေတာ္မူပါ” ဟု..
အဓိပၸါယ္ရေသာ ေတာင္းဆုိမႈကုိ ျပဳေလ၏။
ျဗဟၼာၾကီးက..ေတာင္းဆုိမႈကုိ သုံးၾကိမ္ ေလ်ာက္တင္ခဲ့၏။..
အခုေတာ့ လုိအပ္ေသာ နိဒါန္း (၂)ရပ္လုံးစုံေခ်ျပီ။ ေရွးက.. လုိအပ္ခ်က္ နိဒါန္းမ်ား မစုံလင္ေသးေသာေၾကာင့္ သစၥာတရားမေဟာခဲ့ျခင္းျဖစ္ေပသည္။ နိဒါန္းမစုံ အခ်ိန္မက်ေသးဘဲ သစၥာတရားေဟာပါကလည္း သတၱ၀ါတုိ႔က နားမလည္ဘဲ ျမတ္ဗုဒၶအဖုိ႔ ပင္ပန္းၾကီးရုံသာ ျဖစ္ေပမည္။ ျမတ္ဗုဒၶသည္ အေျခအေနႏွင့္ အခ်ိန္အခါကုိ တြက္ခ်က္ ႏႈိင္းခ်င့္ေတာ္မူရာ၌လည္း အေတာ္ဆုံးျဖစ္ေပ၏။ ကြက္တိအက်ဆုံးျဖစ္ေပ၏။
ယခုတဖန္ ျမတ္ဗုဒၶသည္ ေရႊဥာဏ္ေတာ္ၾကီးျဖင့္ ေလာကကုိ ၾကည့္ေလျပီ။..ထုိေရႊဥာဏ္ၾကီးမွာ သဗၺညဳတဥာဏ္ေတာ္ၾကီး ပင္ျဖစ္၏။ ထုိဥာဏ္ေတာ္သည္ သတၱ၀ါအားလုံး၏ ဣေျႏၵ အႏုအရင့္ စရုိက္ စသည္တုိ႔ကုိ ကြဲကြဲျပားျပား ျမင္ႏုိင္စြမ္းေပ၏။ ထုိ႔သုိ႔ ၾကည့္ေသာအခါ..ဥာဏ္မ်က္စိတြင္ ကိေလသာ ျမဴမႈန္ နည္းေသာ သတၱ၀ါေတြ၊ မ်ားေသာ သတၱ၀ါတုိ႔ကုိ ဗုဒၶ၏ ဥာဏ္စကၡဳ၌ သန္႔လ်က္ ကန္႔လ်က္ ထင္ထင္ရွားရွား ျမင္ေတာ္မူေလသည္။
ဥာဏ္မ်က္စိ၌ ကိေလသာ ျမဴမႈန္႔ နည္းေသာ သူတုိ႔ကုိ ကြ်တ္ထုိက္ေသာ သူမ်ားဟု ေခၚ၏။
ဥာဏ္မ်က္စိ၌ ကိေလသာ ျမဴမႈန္႔ မ်ားေသာ သူတုိ႔ကုိ မကြ်တ္ထုိက္ေသာ သူမ်ားဟု ေခၚ၏။ျမတ္ဗုဒၶ၏ ေရႊဥာဏ္ေတာ္ၾကီးျဖင့္ ျမင္ေတာ္မူပုံကုိ ျမင္သာေအာင္ ဥပမာျဖင့္ ေဖာ္ျပရလ်င္..
ကမ္းပါးေပၚမွရပ္ၾကည့္ေနေသာလူတစ္ဦးသည္..
ေရျပင္ထက္၌ ေပၚေသာ အခ်ဳိ႔ေသာ ၾကာအဖူးအငုံမ်ားကုိလည္း ျမင္ေပမည္။
ေရျပင္နွင့္အညီ ရွိေနၾကေသာ ၾကာအဖူးအငုံမ်ားကုိလည္း ျမင္ေပမည္။
ၾကည္လင္ေသာ ေရျပင္ေအာက္၌ပင္ ရွိေနၾကေသးေသာ ၾကာတုိ႔ကုိလည္း ျမင္ေပလိမ့္မည္။
ေရျပင္ထက္၌ ေပၚေသာ ၾကာအဖူအငုံမ်ားသည္ ေနထြက္လ်င္ပင္ ပြင့္အာေတာ့ေပမည္။..ထုိ႔ေၾကာင့္ ထုိၾကာတုိ႔သည္..တရားအက်ဥ္းေဟာလုိက္ရုံျဖင့္ သစၥာေလးတန္သိ အရိယာပုဂၢိဳလ္မ်ားျဖစ္မည့္ သူတုိ႔ႏွင့္ တူေပမည္။
ေရျပင္ႏွင့္အညီတည္ေနေသာ ၾကာတုိ႔သည္..တရားအက်ယ္ေဟာပါမွ သိအပ္ျမင္အပ္မည့္ ပုဂၢဳိလ္မ်ားႏွင့္ တူေပမည္။
ေရျပင္ေအာက္မွ ၾကာမ်ားကေတာ့ လွပစြာ ပြင့္ဖုိ႔႔ရန္အတြက္ အခ်ိန္ေစာင့္ရေပမည္။ ေနာက္ရက္မ်ားမွ ပြင့္နုိင္မည့္ ၾကာမ်ဳိးပင္ျဖစ္သည္။ တရားေတာ္ကုိ ထပ္တလဲလဲ နာ..ကုိယ္တုိင္လည္း ပြားမ်ားမွ သိအပ္ျမင္အပ္မည့္ ပုဂၢိဳလ္မ်ားနွင့္ တူေပမည္။…ျမတ္ဗုဒၶသည္ ထုိၾကာသုံးမ်ဳိးႏွင့္ တူေပေသာ ပုဂၢိဳလ္သုံးမ်ဳိးတုိ႔ကုိ ထင္ရွားစြာ ျမင္ေလျပီ။ ထုိ႔သုိ႔ ျမင္ေလျပီးေနာက္..
“ေရွးက သာသနာကြယ္ျပီးေနာက္ ယခုထက္တုိင္ ထုပ္ထား ေႏွာင္ထားေသာ ရတနာထုပ္ႏွင့္တူေသာ သဒၶါထုပ္ေတြကုိ အကင္းပါး ဥာဏ္ရွိသူတုိ႔ ျဖည္ထားၾကပါကုန္ေလာ့
ငါဘုရားကား နိဗၺာန္၏ တံခါးသဖြယ္ျဖစ္ေသာ မဂၢင္ (၈)ပါးတံခါးကုိ ပိတ္၍မထားဘဲ အျမဲပင္ ဖြင့္လ်က္ထား၏”
ထုိသုိ႔ အဓိပၸါယ္ထြက္ေသာ စကားေတာ္ကုိ မိန္႔ေတာ္မူေလသည္။
အဓိပၸါယ္မွာ ေလးနက္ေပ၏။ သဒၶါတရားသည္ လြန္စြာအေရးၾကီးေပသည္။ ပထမဆုံးအေနျဖင့္ပင္ အေရးပါ၏။ ျမတ္ဗုဒၶ၏ တရားေတာ္ကုိ သိျမင္အပ္ဖုိ႔ရန္အတြက္…
- ယုံၾကည္မႈ သဒၶါသည္ ေရွးဦးစြာ လုိအပ္၏
- ယုံၾကည္မႈ သဒၶါရွိမွ ဆည္းကပ္လိမ့္မည္။
- ဆည္းကပ္ပါမွလည္း တရားဆုိတာကုိ နာရေကာင္းမွန္း ေအာက္ေမ့ၾကေပလိမ့္မည္။
- တရားေတာ္ကုိ နာၾကားပါမွလည္း ယထာဘူတ အမွန္အတုိင္း ဆင္ျခင္သုံးသပ္ေပလိမ့္မည္။
- အမွန္အတုိင္း ဆင္ျခင္သုံးသပ္ႏုိင္ပါမွလည္း ျမတ္ဗုဒၶေဟာေသာ တရားေတာ္တုိ႔ကုိ သိအပ္ျမင္အပ္ေပမည္။
သဒၶါဆုိသည္မွာလည္း Religion ဆန္ဆန္ အကန္းယုံၾကည္မႈ (belief) မ်ဳိးမဟုတ္ေပ။ လူနာတစ္ဦးသည္ ကြ်မ္းက်င္တတ္ေျမာက္ေသာ ဆရာ၀န္ၾကီး၌ ထားရွိအပ္ေသာ (သုိ႔မဟုတ္ပါက) တပည့္တစ္ဦးက ျမတ္ေသာဆရာေပၚ၌ထားရွိအပ္ေသာ ယုံၾကည္မႈမ်ဳိး (confidence) ပင္ျဖစ္ေပသည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ သဒၶါကုိ ဘာသာျပန္ရာ၌လည္း.. belief အစား confidence ဟု ဘာသာျပန္မွ သင့္ေလ်ာ္ေပမည္။ [p-7, Ven. Narada, Buddhism in Nutshell]
ျမတ္ဗုဒၶ၏ အထက္ပါ မိန္႔ေတာ္မူခ်က္ကုိ သဟမၸတိျဗဟၼာၾကီး ၾကားေသာအခါ..ျမတ္ဗုဒၶ တရားဦးေဟာရန္ ခြင့္ျပဳလုိက္ျပီဟု..သတ္မွတ္ျပီး..လက္ယာရစ္ ျမတ္ဗုဒၶအား ရွိခုိးကန္ေတာ့ျပီးေနာက္...ျဗဟၼာျပည္သုိ႔ ျပန္ၾကြသြားေလေတာ့သည္။
ေအာက္ပါတရားေတာ္ကုိ အထပ္ထပ္အခါခါ နာၾကားမွတ္သားျပီးမွ ေကာက္ႏုတ္ေဖာ္ျပထားသည္။
ဓမၼစၾကာတရားေတာ္ အပုိင္း ၂/၃- မင္းကြန္းဆရာေတာ္ဘုရားၾကီးဆန္းကုိဦး
ဘုရားအေလာင္းေတာ္ျမတ္သည္ မဟာသကၠရာဇ္ (၁၀၃) ကဆုန္လျပည့္ေန႔ ၌ သဗၺညဳတဥာဏ္ေတာ္ကုိရ၍ သုံးေလာကထြတ္ထား ဗုဒၶအျဖစ္သုိ႔ ေရာက္ေတာ္မူခဲ့၏။ တနည္းအားျဖင့္ BC 588 တြင္ ဗုဒၶအျဖစ္သုိ႔ ေရာက္ေတာ္မူခဲ့၏။ ေရာက္ဆဲ သာသနာႏွစ္ (၂၅၅၄) တြင္ ျမတ္ဗုဒၶ ရွိေနခဲ့ေသာ (၄၅)၀ါကုိ ေပါင္းထည့္လုိက္ပါက..(၂၅၉၉)ႏွစ္ရပါမည္…ထုိ႕ေၾကာင့္.လြန္ခဲ့ေသာ ႏွစ္ေပါင္း (၂၅၉၉) တြင္.. သမၼာသမၺဳဒၶ အျဖစ္ေရာက္ေတာ္မူခဲ့၏။ ဘုရားျဖစ္ျပီးတဲ့ေနာက္ ျမတ္ဗုဒၶသည္..မဟာေဗာဓိပင္ အနီးအနား (၇)႒ာန တုိ႔တြင္..(၇)ရက္စီ သီတင္းသုံးေတာ္မူခဲ့ပါ၏။
- ပလႅကၤသတၱာဟ (ေဗာဓိသတၱာဟ)
မဟာေဗာဓိ မ႑ိဳင္၊ အပရာဇိတပလႅင္ ထက္ ျမတ္ဗုဒၶသည္ ကဆုန္လျပည့္ေက်ာ္ (၁) ရက္ေန႕ မွ (၇)ရက္ေန႔ထိ သီတင္းသုံးေတာ္မူခဲ့၏။ ထုိကဲ့သုိ႔ သီတင္းသုံးေတာ္မူစဥ္ ဘုရားရွင္သည္ တင္ပ်ဥ္ေခြ မပ်က္ဘဲ (၇)ရက္ လုံးလုံး ဖလသမာပတ္ခ်မ္းသာျဖင့္ ေနေတာ္မူ၏။ ဖလသမာပတ္ခ်မ္းသာျဖင့္ စံေတာ္မူစဥ္ အၾကားအၾကားကာလေတြမွာေတာ့…ပဋိစၥသမုပၸါဒ္ ကုိ အႏုလုံ၊ ပဋိလုံ ဆင္ျခင္သုံးသပ္ေတာ္မူ၏။
အႏုလုံ - သံသရာစက္ မျပတ္ လည္ျခင္း သေဘာျဖင့္ ဆင္ျခင္သုံးသပ္ျခင္း
ပဋိလုံ - သံသရာစက္ ျပတ္ျခင္း သေဘာျဖင့္ ဆင္ျခင္သုံးသပ္ျခင္း
ပဋိစၥသမုပၸါဒ္ ကုိ အေသးစိတ္ ေရႊဥာဏ္ေတာ္ႏွင့္ ဆင္ျခင္သုံးသပ္တဲ့အခါ ဘုရားရွင္၏ စိတ္ေတာ္ထဲမွာ နွစ္လုိအားရ ၀မ္းေျမာက္ေတာ္မူခဲ့ပါသည္။ ဆီခြက္/ဆီအုိးထဲမွာ ဆီေတြထည့္လုိက္လွ်င္ တေျဖးေျဖး ဆီေတြဟာ လွ်ံတက္ျပည့္တက္လာသလုိ ပါပဲ။ ျမတ္ဗုဒၶရဲ႕…ပီတိေသာမနႆ အဟုန္ေတြကလည္း ကုိယ္ေတာ္ျမတ္ ၀မ္းေတာ္တြင္းထဲမွာ မဆံ့ေတာ့ဘဲ အစဥ္သျဖင့္ ခံတြင္းေတာ္ေရာက္ျပီး ေရႊႏုတ္ေတာ္မွတဆင့္ ဥဒါန္းဆုိတဲ့စကားေတာ္ေတြဟာ ထြက္ေတာ္မူခဲ့၏။ မဟာေဗာဓိ မ႑ိဳင္ မွာပဲ တင္ပ်ဥ္ေခြ မပ်က္ (၇)ရက္ သီတင္းသုံးေတာ္မူခဲ့တဲ့ ထုိ႒ာနကုိပဲ ပလႅကၤသတၱာဟ ဟုေခၚပါ၏။ ေဗာဓိသတၱာဟ ဟုလည္း ေခၚ၏။
- အနိမိသသတၱာဟ
ပလႅကၤသတၱာဟ ျပီးတဲ့ေနာက္ ျမတ္ဗုဒၶသည္..မဟာေဗာဓိပင္ ရဲ႕ အေရွ႕ေျမာက္ ေထာင့္ ယြန္းယြန္း ကုန္းျမင့္ကေလး တခု ေပၚမွာ ရပ္ေတာ္မူျပီး..ေဗာဓိ မ႑ိဳင္ ကုိ ၾကည့္ေတာ္မူ၏။ ျမတ္ဗုဒၶသည္.. မလႈပ္မရွား ဘဲ (၇)ရက္လုံးလုံး ထုိကုန္းျမင့္ေလး ေပၚမွေန၍…မ်က္ေတာင္မခတ္ဘဲ မဟာေဗာဓိပင္ကုိ ၾကည့္ေတာ္မူခဲ့သည္။ ထုိကဲ့သုိ႔ ရပ္ေတာ္မူလ်က္ သတင္းသုံးေတာ္မူစဥ္က. ႒ာနကုိ အနိမိသသတၱာဟ ဟုေခၚ၏။
- စကၤမသတၱာဟ
အနိမိသသတၱာဟ ျပီးတဲ့ေနာက္ ျမတ္ဗုဒၶသည္..မဟာေဗာဓိပင္ နဲ႕ အနိမိသကုန္းေတာ္အၾကား အေရွ႕/အေနာက္ လူးလာတြန္႕ေခါက္ စၾကၤ ံ ေလွ်ာက္ေတာ္မူပါ၏။ (၇)ရက္လုံးလုံး စၾကၤံ ေလွ်ာက္ေတာ္မူရင္း ဖလသမာပတ္ခ်မ္းသာနဲ႔ ေနေတာ္မူ၏။ ထုိကဲ့သုိ႔ စၾကၤ ံ ေလွ်ာက္ေတာ္မူခဲေသာ ႒ာနကုိ စကၤမသတၱာဟ ဟုေခၚ၏။
- ရတနာဃရသတၱာဟ
စကၤမသတၱာဟလြန္ျပီးတဲ့ေနာက္…မဟာေဗာဓိပင္ရဲ႕ အေနာက္ေျမာက္ေထာင့္အရပ္ ဆီမွာရွိတဲ့ နတ္တုိ႔ ဖန္ဆင္းထားတဲ့ ရတနာဃရ အိမ္တြင္..ျမတ္ဗုဒၶသည္..အဘိဓမၼာ (၇)က်မ္းကုိ သုံးသပ္ဆင္ျခင္ေတာ္မူခဲ့ပါ၏။ (၇)ရက္ လုံးလုံး အဘိဓမၼာ (၇)က်မ္းကုိ ဆင္ျခင္ေတာ္မူ၏။ ထုိသုိ႔ ဆင္ျခင္ေတာ္မူရင္း ေနာက္ဆုံးရက္၊ ေနာက္ဆုံးက်မ္း ပ႒ာန္းက်မ္းေတာ္ကုိ ဆင္ျခင္တဲ့အခါ ျမတ္ဗုဒၶရဲ႕ ေသြးေတာ္မ်ားသည္..ထူးကဲစြာ ၾကည္လင္သန္႔ရွင္းျပီး ရူပကာယမွ ေရာင္ျခည္ေတာ္ (၆) ပါး ေပၚထြက္ေတာ္မူ၏။ ေရာင္ျခည္ေတာ္ (၆)ပါးဟာ. အေရွ႕/အေနာက္/၀ဲယာ/အထက္/ေအာက္ ပါမက်န္ တဖိတ္ဖိတ္ တဖြားဖြား ကြန္႕ျမဴးထြက္ေပၚလာေတာ့သည္။ ထုိသုိ႔ အဘိဓမၼာ (၇)က်မ္း ဆင္ျခင္သုံးသပ္ရာ ႒ာနကုိ ရတနာဃရသတၱာဟ ဟုေခၚ၏။
- အဇပါလသတၱာဟ
ရတနာဃရသတၱာဟ ျပီးတဲ့ေနာက္..ျမတ္ဗုဒၶသည္ မဟာေဗာဓိပင္မွ အေရွ႕ဘက္ အရပ္၌ တည္ရွိေသာ အဇပါလ အရပ္သုိ႔ ၾကြေတာ္မူပါ၏။ အဇပါလအရပ္ဆုိသည္မွာ..ဆိတ္ေက်ာင္းသားမ်ား၊ ပုဏၰားအုိမ်ား လာေရာက္ အနားယူအရိပ္ခုိရာ ေညာင္ပင္ၾကီးျဖစ္၏။ ထုိ အဇပါလေညာင္ပင္ၾကီး၌.. ျမတ္ဗုဒၶသည္ (၇)ရက္လုံးလုံး ဖလသမာပတ္ခ်မ္းသာနဲ႕ ေနေတာ္မူ၏။ ထုိသုိ႔ ေနေတာ္မူစဥ္ ဟုန္ဟုန္က အမည္ရွိတဲ့ ပုဏၰားတစ္ေယာက္ ေရာက္ရွိလာ၏။ ျမတ္ဗုဒၶအား ဘုရားရွင္စင္စစ္ ျဖစ္မွန္းမသိေပ။ ထုိ႔ၾကာင့္ အရုိအေသျပဳ ရွိခုိးျခင္းမရွိဘဲ “က်န္းမာပါရဲ႕လား” ဟု စကားဦးေျပာဆုိ ျပီးေနာက္…
“အရွင္ကုိ ၾကည့္ရတာ အထူးၾကည္ညိဳဖြယ္ေကာင္းလွပါသည္ ဣေျႏၵ ကလည္း ေကာင္းလွ၏၊ အသားအေရကလည္း ၾကည္လင္၏္၊ အသိဥာဏ္ ထူးပုံရ၏၊ ေမးခြန္းတခုေလာက္ေမးပါရေစ” ဟု ဆုိျပီး သူသိခ်င္တဲ့ ေမးခြန္းကုိ ေမးေလွ်ာက္ပါ၏။ သူေမးတဲ့ ေမးခြန္းမွာ…
အဘယ္မွ်ေသာ တရားေတြနဲ႕ ျဗဟၼဏ ျဖစ္ႏုိင္ပါသလဲ…အဲတရားေတြဟာလည္း အဘယ္တရားမ်ား ျဖစ္သလဲလုိ႔ ေမးေလ်ာက္ခဲ့ပါ၏။
သူေမးတဲ့ေမးခြန္းက ေလးနက္မႈရွိ၍ အေရးလည္း ၾကီးပါသည္။ ျမတ္ဗုဒၶသည္လည္း အားလုံးေသာသတၱ၀ါတုိ႔ကုိ တရားေဟာဖုိ႕ အတြက္ က်င့္ၾကံၾကိဳးကုတ္ အားထုတ္လာခဲ့ရတာျဖစ္တဲ့အတြက္ တရားေဟာခ်င္စိတ္အျပည့္ရွိျပီးသားျဖစ္၏။ သုိ႔ေပမယ့္ ထုိပုဏၰားအား တရားမေဟာခဲ့ေပ။ သူ၏ ေမးခြန္းက ေလးနက္သေလာက္ သူဟာ တရားနဲ႕ ေ၀းတဲ့ သူျဖစ္၏။ ထုိသူကုိ ေဟာ၍လည္း သရဏဂုံေလးမွ်ပင္ တည္မယ့္သူ မဟုတ္မွန္း ျမတ္ဗုဒၶသိေတာ္မူ၏။ ထုိပုဏၰားသည္ တရားနဲ႕ေ၀းတဲ့သူျဖစ္၏။ သုိ႔ပါေသာေၾကာင့္ တရားမေဟာျခင္းျဖစ္၏။ သုိ႔ေပမယ့္ ေမးခြန္းက ေလးနက္ေနေသာေၾကာင့္ ဘာမွ်မေဟာဘဲ ဆိတ္ဆိတ္ ေန၍လည္း မျဖစ္ေပ။ ထုိ႔ေၾကာင့္ ကုိယ္ေတာ္ျမတ္ဘာသာ ကုိယ္ေတာ္ျမတ္ ဥဒါန္းစကားေတာ္က်ဴးခဲ့၏။ ျမတ္ဗုဒၶ ရဲ႕ ဥဒါန္းေတာ္သည္ …ရာဂ/ေဒါသ/ေမာဟ/မာန/ဒိ႒ိ ကိေလသာေတြ ကင္းတဲ့ ပုဂၢိဳလ္သည္ ျဗဟၼဏ မည္ပါ၏.. ဟု အဓိပၸါယ္ထြက္ေပသည္။ ထုိအခ်င္းအရာကုိ ၾကည့္ျခင္းျဖင့္ ျမတ္ဗုဒၶ၏ သတၱ၀ါတုိ႕အား သံသရာ၀ဋ္ဆင္းရဲမွ ကယ္တင္ေစခ်င္ေသာ မဟာကရုဏာေတာ္ၾကီးမွာ ေပၚလြင္ေပ၏။ တရားႏွင့္ေ၀းေသာသူကုိပင္ ျမတ္ဗုဒၶက ဥဒါန္းေတာ္မွတဆင့္ ရတဲ့နည္းျဖင့္ အေျဖကုိ ေဟာေပးေတာ္မူခဲ့ေသး၏။ ေလးစား ၾကည္ညိဳဖြယ္ ေကာင္းလွေပသည္။ ျမတ္ဗုဒၶ၏ အမ်ားအက်ဳိးေဆာင္ျခင္းမွာ အကြက္ေစ့ ေသခ်ာလွေပ၏။
ထုိသုိ႔…အဇပါလ ေညာင္ပင္မွာ သီတင္းသုံးေတာ္မူခဲ့တဲ့ ႒ာနကုိ အဇပါလသတၱာဟ ဟုေခၚ၏။
- မုစလိႏၵသတၱာဟ
မဟာေဗာဓိပင္ ရဲ႕ ေတာင္ဘက္အရပ္ ကုိက္ (၃၀၀) ခန္႕တြင္ မုစလိႏၵေရအုိင္ၾကီးရွိ၏။ ထုိေရအုိင္ၾကီး၌ နဂါးမ်ား ေန၏။ ထုိေရအုိင္ၾကီး၏ ကမ္းပါး၌လည္း က်ည္းပင္ၾကီးတစ္ပင္ တည္ရွိသည္။ ျမတ္ဗုဒၶသည္.. အဇပါလသတၱာဟတြင္ သီတင္းသုံးျပီးေနာက္ ထုိက်ည္းပင္ၾကီး ရွိရာအရပ္သုိ႕ ၾကြေတာ္မူ၏။ က်ည္းပင္ၾကီးအရိပ္တြင္ (၇)ရက္လုံးလုံးဆက္လက္ သီတင္းသုံးေတာ္မူ၏။ ထုိသုိ႔ ေနစဥ္တြင္.. ရုတ္တရက္ မုိးသက္ေလျပင္း က်ေရာက္လာေပသည္။ ထုိကဲ့သုိ႔ေသာ မုိးမ်ဳိးမွာ ေလာက၌ ဘုရားရွင္တစ္ဆူပြင့္ေပၚတုိင္း ရြာသြန္းျမဲျဖစ္၏။ ထုိအခ်ိန္တြင္ ေရအုိင္ထဲမွ..မုစလိႏၵနဂါးမင္းသည္ ကမ္းပါးသုိ႔ တက္လာျပီး..ျမတ္ဗုဒၶအား ေလဒါဏ္ မုိးဒါဏ္ ကာကြယ္ေပးျပီး ပူေဇာ္၏။ မုစလိႏၵ နဂါးမင္းဟာ..ရတနာဘုံဗိမၼာန္ ဖန္ဆင္းျပီး ပူေဇာ္နုိင္ေသာစြမ္းအားရွိေပသည္။ သုိ႔ေပမယ့္…ကုိယ္တုိင္ျပဳတဲ့ ေ၀ယ်ာ၀ိစၥ ကုသုိလ္ ျပဳခ်င္တာေၾကာင့္..ထုိင္ေတာ္မူေနေသာ ျမတ္ဗုဒၶကုိ (၇) ပတ္ ရစ္ပတ္ျပီး ကာကြယ္ ပူေဇာ္ေပးခဲ့၏။ အခန္းတခု ထဲတြင္ ထည့္ထားတဲ့အလား ျမတ္ဗုဒၶအား လုံျခံဳစြာ ရစ္ပတ္ပူေဇာ္ခဲ့၏။ ထုိ႔ေနာက္မွာ..ျမတ္ဗုဒၶရဲ႕ ဦးေခါင္းေတာ္ကုိ မုိးစက္မုိးေပါက္မ်ား မက်ေရာက္ေအာင္ အေပၚမွ ထီးပမာ ပါးျပင္းမုိးျပီး ပူေဇာ္ေပးခဲ့ပါသည္။ မုစလိႏၵနဂါးရဲ႕ အပူေဇာ္ခံျပီး ဖလသမာပတ္ခ်မ္းသာ နဲ႕ (၇)ရက္ စံေတာ္မူရာ ႒ာနကုိပဲ မုစလိႏၵသတၱာဟ ဟုေခၚ၏။
- ရာဇာယတနသတၱာဟ
ထုိ႔ေနာက္မွာ ျမတ္ဗုဒၶသည္..မဟာေဗာဓိပင္ ေတာင္ဘက္ အရပ္တြင္ တည္ရွိေသာ လင္းလြန္းပင္ၾကီး အရိပ္သုိ႕ ၾကြေတာ္မူခဲ့၏။ ထုိလင္းလြန္းပင္ရင္း အရိပ္မွာပဲ ဖလသမာပတ္ခ်မ္းသာျဖင့္ တင္ဖ်ဥ္ေခြမပ်က္ (၇)ရက္ ဆက္လက္ သီတင္းသုံး ေနေတာ္မူ၏။
အထက္ပါ (၇)႒ာန မ်ားတြင္ (၇)ရက္စီ ..အားလုံး (၄၉) ရက္ သီတင္းသုံးေတာ္မူခဲ့ပါသည္။ ထုိ (၄၉)ရက္ အတြင္း ျမတ္ဗုဒၶသည္..အဘယ္ဆြမ္းကုိမွ် မသုံးေဆာင္ခဲ့ရ၊ အေလးအေပါ့သြားျခင္းလည္း မရွိေပ၊ ၾကိမ္းစက္ခဲ့ျခင္းလည္းမရွိ ခဲ့ေပ။ ေသာက္ေရ/သုံးေရ ကုိပင္ မသုံးခဲ့ရေပ။ ျမတ္ဗုဒၶ မျဖစ္မီက သုံးေဆာင္ေတာ္မူခဲ့ေသာ သုဇာတာကပ္ေသာ ဃနာႏုိ႕ဆြမ္းသာလ်င္ ၀မ္းေတာ္ထဲ၌ရွိခဲ့ပါ၏။ (၄၉)ရက္လုံးလုံး သုိေလွာင္ထားခဲ့ရေသာ ထုိအညစ္အေၾကးအေဟာင္းမ်ားကုိ စြန္႕ဖုိ႕ စိတ္ေတာ္ျဖစ္ခဲ့၏။ သိၾကားမင္းက..နတ္ေဆးမ်ား ဆပ္ကပ္၏။ ထုိနတ္ေဆးမ်ား သုံးေဆာင္ျပီးတဲ့ေနာက္ ခႏၶာကုိယ္ရဲ႕ အေလးအေပါ့အားလုံးဟာ..သန္႕ရွင္းသြားခဲ့ေပ၏။ ထုိ႔ေနာက္တြင္ ျမတ္ဗုဒၶသည္.. ေနရဥၨရာျမစ္၌ ေရခ်ဳိးသန္႕စင္ျပီး..လင္းလြန္းပင္ရွိရာသုိ႔ ျပန္လည္ၾကြေတာ္မူသည္။..
လင္းလြန္းပင္ေအာက္တြင္ပင္.. ေနာက္ထပ္ (၇)ရက္ သီတင္းသုံးေတာ္မူျပန္၏။ သိၾကားမင္းက..ဒုတိယအၾကိမ္ အားျဖစ္ေစဖုိ႕ နတ္အားေဆးမ်ား ဆပ္ကပ္ခဲ့၏။ ျမတ္ဗုဒၶသည္ သိၾကားမင္းကပ္ေသာ နတ္အားေဆးမ်ားကုိ သုံးေဆာင္ျပီးေနာက္မွာ..လူသာမာန္မ်ားဆပ္ကပ္ေသာ ဆြမ္းကုိ ဖုန္ေပးဖုိ႔ရာ စိတ္အၾကံျဖစ္ေတာ္မူခဲ့၏။ ထုိစဥ္ နတ္မင္းၾကီး (၄)ပါးသည္..သပိတ္(၄)ေလးကုိ ကုိင္ေဆာင္လာျပီး..လွဴဒါန္းဖုိ႕ရာ..အဆင္သင့္ျဖစ္ေနၾကေလ၏။ ထုိအခ်ိန္မွာပဲ..ဥကၠလာပတုိင္းသား တဖုႆ ႏွင့္ ဘလႅိကာ ကုန္သည္ညီေနာင္တုိ႕ သည္..ဘ၀ေဟာင္းက မိခင္ေတာ္စပ္ဖူးခဲ့ေသာ နတ္သမီးရဲ႕ ေၾကြးေၾကာ္ တုိက္တြန္းမႈေၾကာင့္..ဆြမ္းခဲဖြယ္အျပည့္အစုံ တုိ႕ျဖင့္ ဘုရားရွင္ရွိရာ လင္းလြန္းပင္ၾကီးအရပ္ဆီသုိ႕ ေရာက္ရွိလာပါသည္။ ျမတ္ဗုဒၶသည္..သိၾကားမင္းတုိ႕ ဆပ္ကပ္ေသာ သပိတ္ၾကီး (၄)လုံးကုိ ဘယ္လက္ေပၚမွာ တခုစီဆင့္ျပီးတဲ့ေနာက္ ညာဘက္လက္ေတာ္ျဖင့္..အေပၚမွ ဖိခ်လုိက္တဲ့အခါ..အနား(၄)ရစ္ျဖင့္ သပိတ္ (၁)လုံးတည္း ျဖစ္သြားပါ၏။ ကုန္သည္ ညီေနာင္တုိ႕ ကပ္တဲ့ ဆြမ္းတုိ႕ကုိ ထုိသိပိတ္ျဖင့္ အလွဴခံ၏။ ထုိ႕ေနာက္ ကုန္သည္ညီေနာင္တုိ႕သည္ .ျမတ္ဗုဒၶထံ၌.တရားနာျပီးတဲ့ေနာက္..သရဏဂုံ (၂)ပါးကုိ ေဆာက္တည္ခဲ့၏။ ျမတ္ဗုဒၶသည္..ထုိကုန္သည္ညီေနာင္တုိ႕အား ဆံေတာ္ (၈)ဆူ ေပးေတာ္မူခဲ့၏။
ထုိ ဆံေတာ္(၈)ဆူကုိ ႒ာပနာထားျပီး ေရႊတိဂုံေစတီေတာ္ၾကီးအား တည္ထားျခင္းျဖစ္ေပသည္။

ျမတ္ဗုဒၶ ႏွင့္ ကုန္သည္ညီေနာင္တုိ႔
(image: ျမန္မာက်ဴးပစ္မွ ရယူထားပါသည္။)
ေအာက္ပါတရားေတာ္မ်ားမွ ေကာက္ႏုတ္ေဖာ္ျပသည္။
၁) ဓမၼစၾကာတရားေတာ္ (mp3)- မင္းကြန္းဆရာေတာ္ဘုရားၾကီး
၂) သတၱ႒ာန-ခုႏွစ္ပတ္ျဖစ္စဥ္ ဗုဒၶ၀င္ (vcd)- သီတဂူဆရာေတာ္ဘုရားၾကီး